‘Wat als je niet in geesten gelooft, maar een geest wél in jou?‘ Met die vraag op de cover triggert de Zwolse schrijver Michiel Lamers lezers voor zijn eerste thriller Hellepoort. Het verhaal draait om Tom, een nuchtere man die in het verleden van een spookhuis moet duiken om zijn gezin te beschermen. Op vrijdag 13 en zaterdag 14 november signeert de schrijver Hellepoort bij Bruna en Van der Velde in Zwolle.
Michiel werkt als creatief docent in het speciaal onderwijs en heeft altijd een hoofd vol ideeën. Zijn liefde voor spannende verhalen ontstond al jaren geleden. “Enge films vond ik altijd heel tof. Vooral in de jaren negentig verschenen er veel bovennatuurlijke thrillers, zoals The Sixth Sense en What Lies Beneath. Die films grepen me echt.”
Aanvankelijk wilde hij vooral een horrorverhaal schrijven. Maar tijdens zijn research en gesprekken met mediums veranderde het karakter van zijn boek. Het werd uiteindelijk meer een thriller met een coldcase-element. Zelf heeft Michiel ook wel iets met spiritualiteit, geesten en onverklaarbare gebeurtenissen. “Ik geloof dat het bestaat en zag het vroeger vooral als iets engs. Maar sinds ik dit boek heb geschreven, ben ik het ook als iets moois gaan zien.”
Een camera die op hol slaat
In Hellepoort bezoekt hoofdpersonage Tom verschillende herkenbare plekken in Zwolle, zoals galerie Het Langhuis, Holtenbroek en het Krommejak. Ook Ermelo speelt een rol in het verhaal. Toch ontstond het oorspronkelijke idee voor de thriller in Nunspeet. “Ik werkte bij De Ambelt. Onze school was vroeger een sanatorium en de bovenste verdieping stond leeg. Een collega zei dat ik daar beter niet kon komen, omdat de lucht er niet goed voelde.”
Dat maakte Michiel natuurlijk nieuwsgierig. Met zijn digitale camera besloot hij zelf een kijkje te nemen. “In een van de kamers maakte ik een foto, maar opeens bleef dat toestel maar afgaan. Ik ben toen als een malle naar beneden gegaan.” Het bijzondere voorval bleef hem bij. Daar werd het zaadje geplant voor zijn eerste thriller.
Een duik in het verleden
Omdat Michiel weinig informatie kon vinden over de geschiedenis van het gebouw waar zijn camera op hol was geslagen, ging hij verder op onderzoek uit. Uiteindelijk kwam hij terecht bij Huize Valentijn, een voormalig internaat tegenover zijn oude school, midden in het Zandenbos in Nunspeet. Die omgeving vormde de inspiratie voor het decor van zijn thriller.
Tijdens zijn research raakte hij bevriend met de voormalige directeur van Huize Valentijn, die inmiddels in de negentig was. “Omdat ik zelf in het speciaal onderwijs werkte, hadden we meteen een klik. Hij vond het geweldig om zijn verhalen weer te kunnen vertellen en bracht voor mij het verleden tot leven”, vertelt Michiel. Dankzij die gesprekken kon hij zich een steeds realistischer beeld vormen van het gebouw en haar verleden.
Wel benadrukt hij dat Hellepoort een fictief verhaal is. Ook de personages zijn verzonnen, waaronder de directeur in het boek. “Dat heb ik in het nawoord ook uitgebreid toegelicht.”
Griezelig maar ook gezellig
Wie denkt dat zijn thriller alleen maar duister en griezelig is heeft het mis. De titel ‘Hellepoort’ kan mensen misschien afschrikken. Het verwijst onder meer naar het kunstwerk van de Franse beeldhouwer Rodin. En naar Dante’s reis door de hel. “Maar als je het boek eenmaal hebt gelezen dan snap je de titel”, verklaart de schrijver wiens liefde voor muziek, kunst en speciaal onderwijs ook in het boek verweven ïs. De cover heeft hij zelf ontworpen. In de donkere illustratie is een grammofoonplaat te ontdekken. Dat is niet zo vreemd, want Michiel heeft ook ervaring als grafisch vormgever.
Toch is Hellepoort niet alleen maar grimmig. Volgens de schrijver zit er juist ook een bepaalde knusheid in het verhaal. “Ik vind enge films altijd gezellig. Ik kan daar echt van genieten op de bank. Misschien komt dat doordat je zelf in een veilige omgeving zit.”
Ook de onderlinge verhoudingen tussen de personages zorgen voor luchtigheid. Hoofdpersoon Tom is bijvoorbeeld een nuchtere vader. Heeft Michiel zelf iets van hem weg? “Misschien een beetje. Je neemt altijd wel iets van jezelf mee in je personages, maar Tom is niet wie ik ben. Ik heb ook karaktereigenschappen van andere mensen uitvergroot en verwerkt in het verhaal. Dat doe je eigenlijk met alle personages.”
Michiel omschrijft zichzelf als iemand die graag relativeert. Toch heeft hij ook ervaringen meegemaakt waardoor hij anders naar het onverklaarbare is gaan kijken. “Er zijn situaties geweest waarin ik dacht: bovennatuurlijke verschijnselen bestaan gewoon echt.”
Super fascinerend
Een van die ervaringen heeft te maken met een vriend die overleed toen hij twintig jaar was. Michiel had daarna nog veel contact met diens zus. Op een dag waren ze samen muziek aan het luisteren.“Bij het nummer While My Guitar Gently Weeps zit een gitaarsolo van Prince. Dat vond mijn vriend altijd geweldig.” Toen Michiel even naar het toilet ging, viel zijn oog op een oude pubquiz-scheurkalender die al lange tijd niet meer was gebruikt. Achteloos scheurde hij een blaadje af. Daarop stond de vraag: welke artiest werd ook wel TAFKAP genoemd? Dat is de afkorting van The Artist Formerly Known As Prince.
“Ik liep ermee naar zijn zus en vertelde hoe toevallig dat was. Ze keek me met grote ogen aan en wees naar de datum. Het bleek zijn verjaardag te zijn. Dan bestaat ‘toeval’ even niet meer.” Juist dat soort gebeurtenissen vindt Michiel fascinerend. “Ik denk ook dat je als schrijver, als je creatief wilt zijn, open moet staan voor alles. Iedereen heeft zijn eigen waarheid.”
Een ander bijzonder moment volgde na het overlijden van de voormalige directeur van Huize Valentijn. Michiel ontmoette toen diens dochter, die Neerlandicus en eindredacteur bleek te zijn. Ze bood aan Hellepoort voor hem te redigeren en voorspelde dat het boek hierna weleens een succes zou kunnen worden.
Filmisch schrijven met Pink Floyd
Schrijven was voor Michiel niet nieuw. Toen zijn kinderen jonger waren, bedacht en illustreerde hij verhalen voor hen. Daaruit ontstonden onder meer de boeken De Ogenwinkel en De Orenwinkel.
Met Hellepoort schreef hij het boek dat hij zelf altijd al wilde lezen. “Een verhaal vol spanning, gezelligheid, puzzelstukjes en plotwendingen.”
Tijdens het schrijven luisterde hij naar The Division Bell van Pink Floyd. “Die plaat heb ik helemaal grijs gedraaid. Ik heb regelmatig gehad dat ik nog aan het typen was en mijn vrouw zei: je moet nu echt eten!” lacht hij. Ook ’s nachts dienden ideeën zich aan. “Soms broedde ik weken op een passage en zag ik de oplossing ineens in een droom. Dan moest ik die meteen in mijn telefoon noteren.”
Michiel omschrijft zijn schrijfstijl als toegankelijk en niet te ingewikkeld. Daarom liet hij het boek door een breed publiek lezen, onder wie mensen met dyslexie, zijn voormalige docent Nederlands en zelfs de dominee. “Omdat ik wilde weten hoe het zou vallen bij mensen die heel gelovig zijn. Ik wil niemand beledigen.”
De reacties zijn positief: lezers noemden Hellepoort een echte pageturner en lazen het boek binnen twee dagen uit. “Ik vertel een verhaal eigenlijk als een film. Ik zie het helemaal voor me”, omschrijft hij.
Het allerleukste vindt hij dat hij zelf een wereld kan creëren. “Op een bepaald moment voelde ik zelf spanning over de vraag of iemand doodging. Toen realiseerde ik me dat ik dat helemaal zelf in de hand had”, lacht de schrijver.
Vervolg en Signeersessies
Michiel heeft de smaak van het thrillerschrijven goed te pakken. Het vervolg op Hellepoort is zelfs al in de maak, waarin hoofdpersoon Tom terugkeert naar zijn verleden.
De eerste thriller heeft Michiel in eigen beheer uitgegeven, via print-on-demand. Ook staan er inmiddels twee signeersessies op de agenda. Op vrijdag 13 november signeert hij zijn boek bij Bruna in Winkelcentrum Dobbe van 15:00 uur tot 17: uur. “Ik vind het geweldig dat ze zo enthousiast meewerken en daar ook een voorraad boeken regelen. Ze hebben de etalage er helemaal voor ingericht.” Op zaterdag 14 november kunnen lezers van 14:00 tot 16:00 uur terecht bij Van der Velde in de Broeren.
“Vroeger dacht ik dat ik alleen goed kon tekenen”, bekent Michiel. “Maar door het schrijven heb ik een nieuwe manier gevonden om mijn creativiteit te uiten.” Hij vergelijkt het met een huis tekenen. “Dat kost tijd, terwijl je als schrijver in één regel een heel huis kunt verbouwen. Die mogelijkheden zijn oneindig. Dan denk ik: wow, met schrijven heb ik helemaal geen beperkingen meer. Want alles kan.”
