Hadis Najafi (20) die zonder hoofddoekje de straat opging en door zes kogels werd gedood door de Iraanse politie. Of Aida Rostami, de arts die demonstranten behandelde en hierna werd gemarteld en vermoord door het Iraanse regime. Het zijn enkele van de portretten uit de ‘Collectie Woman Life Freedom’ expositie van kunstenares Olga Talsma die de hele maand maart in de Zwolse Stadkamer te zien zijn. Met de oorlog in Iran en Internationale vrouwendag op 8 maart actueler dan ooit.
Olga Talsma kreeg vorig jaar landelijke bekendheid door haar deelname aan het tv-programma ‘Sterren op het Doek’, waar actrice Jennifer Hoffman haar schilderij als favoriet uitkoos.
In haar expositie in de Stadkamer legt de beeldend kunstenaar nu in expressieve schilderijen de portretten vast van krachtige Iraanse vrouwen. Met behulp van natuurlijke materialen verbindt ze haar eigen vrijheid met het universele verlangen naar échte vrijheid. Hiermee hoopt ze bezoekers bewust te maken dat vrijheid niet zo vanzelfsprekend is en een stem te geven aan degenen die dat niet kunnen zodat ze zich gesteund voelen om door te zetten.
De kunstenares heeft een persoonlijke band met Iran. Haar man komt er vandaan en heeft er nog familie wonen.”Het is natuurlijk verschrikkelijk daar, maar het regime dat kan gewoon niet erger.
Die oorlog hebben de mensen in Iran er zelfs voor over. “
Masha Amini
Expressief en met gevoel
Drie jaar geleden begon Olga met het schilderen van de portretten van de Iraanse vrouwen.
“Na de dood van Masha Amini, door mishandeling omdat ze haar hoofddoek niet goed had zitten, gingen vrouwen massaal de straat op om te demonsteren”, vertelt Olga. “Ze namen hun hoofddoek af en riskeerden alles voor vrijheid. De Woman Life Freedom beweging ontstond en mensen overal ter wereld kwamen op voor de moedige vrouwen. Hierna zakte de aandacht weer weg en gebeurde er niks meer.”
Olga besloot hun strijd onder de aandacht te houden, de Iraanse vrouwen een gezicht te geven en hun portretten te schilderen. “Ik heb de vrouwen waarvan ik het verhaal hoorde geschilderd met acrylverf en materialen uit de natuur. Voor mij is natuur heel belangrijk. Dat geeft mij ook een bepaalde vrijheid als ik buiten ben. Zo combineer ik mijn gevoel van vrijheid met de portretten van Iraanse vrouwen en geef ik het op die manier extra lading.”
De kunstenares die zelf in het Drentse Huis ter Heide woont, haalt materialen uit het bos en legt die op de acrylverf, deze laat ze drogen en haalt ze er dan van af. “Het is altijd spannend wat het wordt omdat ik daar weinig controle op heb. En daarna schilder ik het portret erin. Ik probeer dat zo expressief mogelijk te houden, het moet niet helemaal realistisch worden, dus geen kopie van een foto, maar wel herkenbaar. Ik probeer er echt gevoel in te leggen.”
Hadis Najafi
Bewustwording en kwetsbaarheid
Ziet Olga kunst ook als middel voor maatschappelijke bewustwording? “Ja, voor mij geldt dat wel. Je kunt met kunst juist veel mensen bereiken. Als je het verhaal achter de persoon kent dan wordt het een mooi en krachtig portret. “
De kunstenares heeft al veel reacties gehad op haar schilderijen. “Dat ze geraakt zijn en er ook kracht van krijgen. Ik exposeerde ook in het Martini Ziekenhuis in Groningen en hoorde dat sommige mensen zich weer beter voelden. Dat klinkt misschien overdreven maar ze haalden echt kracht uit de schilderijen en dat is voor mij een enorm compliment.”
Een andere leuke bijkomstigheid is dat er via de expositie soms gesprekken ontstaan. “Niet iedereen kent de verhalen van Iraanse vrouwen. De expositie confronteert bezoekers daarmee en kan zo bijdragen aan bewustwording.”
Olga schildert eigenlijk vooral natuur en vrouwen. “Ook vanwege hun kwetsbaarheid en kracht. Als vrouwen hun hoofddoekje afdoen is dat al een bedreiging voor een man”, illustreert ze.
Aida Rostami
Bombardementen en vrijheid
Met familieleden die in Iran wonen heeft Talsma sinds twee weken geen contact meer gehad. “Hiervoor nog wel, de jongeren daar zijn actief op Instagram. En sommigen proberen bij grensgebied beelden naar buiten te brengen waar je bepaalde systemen kunt omzeilen.
Iran wordt op bepaalde plekken gebombardeerd terwijl de Revolutionaire Garde, politie en moellah (geestelijken) zich juist op cruciale locaties zoals scholen en ziekenhuizen vestigen.” Zo kunnen zij volgens Olga de verantwoordelijkheid afschuiven en de beschuldigende vinger wijzen:” ‘Kijk eens wat jullie aanrichten’. Zo ziek zijn ze. Ook politieke gevangenen, die de straat op gingen voor vrijheid, worden op zulke plekken vastgehouden. Het is echt vreselijk wat daar gebeurt.”
Bij de expositie in de Stadkamer liggen flyers van Woman Life Freedom. En Olga had het plan om een gezamenlijk kunstwerk te maken waaraan bezoekers zelf kunnen mee schilderen. “Dat levert mooie gesprekken op en geeft mensen het gevoel dat ze iets kunnen bijdragen. Helaas is het dit jaar niet gelukt om dat idee uit te voeren, maar hopelijk volgend jaar.”
De expositie heeft ook haar eigen kijk op vrijheid veranderd. “Toen ik begon, vond ik het best een stap om deze portretten naar buiten te brengen. Het is confronterend en niet iedereen zit daarop te wachten. Maar ik heb tegen mezelf gezegd: ‘Toe Olga, ga voor deze vrouwen staan!'”
Vooral de mogelijke reacties vond ze spannend, vanwege de aangrijpende verhalen over vermoorde vrouwen en slachtoffers die bijvoorbeeld in hun oog werden geschoten.”Het naar buiten brengen daarvan was een grote stap voor mij. Maar ik voel me er nu krachtiger door.”
Jennifer Hoffman en Sterren op het Doek
Olga Talsma kreeg vorig jaar landelijke aandacht nadat Jennifer Hoffman haar portret als beste uitkoos in het tv-programma ‘Sterren op het Doek’.
“Zij zag in het portret een sterke vrouw staan, gecombineerd met natuur, waar zij zich ook veel voor inzet. Ik kreeg nog een berichtje van Jennifer, dat ze elke keer als ze zich even niet goed voelt naar mijn schilderij kijkt en daar dan kracht uit put.De kracht die ik soms zelf zoek geef ik dus ook aan anderen, dat vind ik wel mooi.”
Vrouwen in hun kracht zetten loopt als een rode draad door Olga’s werk. “Soms zijn ze heel verlegen maar zet je ze krachtig neer. Bijna elke vrouw heeft wel een beetje dat bescheidene van ‘ach…laat maar’. Olga draait dat liever om. “Ga maar gewoon in je kracht staan!”.
De expositie ‘Collectie Woman Life Freedom’ van Olga Talsma is nog de hele maand maart in de Zwolse Stadkamer te zien en van 1 mei tot 1 augustus bij het UMCG Groningen. Haar schilderijen over paarden hangen tot en met 31 maart in het Novotel in Parijs. Ook geeft ze in Huis ter Heide schilderlessen en workshops: www.olgatalsma.nl/schilderles-en-workshops/
