Kinderen die vastgeplakt zitten aan hun smartphone of tablet: het is voor veel ouders een herkenbaar beeld. Maar al dat schermgebruik kan gevolgen hebben voor de ogen. Daarom organiseert de Oogvereniging Overijssel op donderdag 16 april een gratis bijeenkomst in MFC De Bolder in Zwolle voor ouders van kinderen in de basisschoolleeftijd (tot ongeveer 14 jaar).
“Tijdens de bijeenkomst worden twee korte voordrachten gegeven. De eerste gaat over schermgebruik en dan vooral over de smartphone”, vertelt Jeanet Kikkert, bestuurslid van patiëntengroep Hoge Myopie van de OogVereniging. “De tweede voordracht gaat specifiek over ooggezondheid. De ouder heeft na afloop een beter inzicht en krijgt nuttige tips, om zo bewuster keuzes te maken in de opvoeding van het kind.”
Wie de bijeenkomst wil bijwonen kan zich aanmelden tot 9 april.
Steeds meer kinderen bijziend
Wat is eigenlijk de aanleiding geweest om deze bijeenkomst te organiseren?
“Het schermgebruik is enorm toegenomen en dat is niet gezond voor de ogen”, weet Kikkert. “De meeste ouders zijn zich nog niet bewust van de negatieve invloed van schermtijd op de gezondheid van kinderogen. De Oogvereniging werkt met partners (zoals Oogfonds) aan bewustwording onder meer via dit soort bijeenkomsten. Kort door de bocht: wil je veel dichtbij kijken? Dan wordt dat makkelijker gemaakt: je wordt bijziend.”
De bijziendheid bij kinderen neemt toe. “Onderzoek laat zien dat al ruim 50% van 25-jarigen bijziend is; al 56% in een studie van Erasmus MC, en zelfs al 60% in een recentere studie. Het is zaak bijziendheid tijdig te ontdekken – voordat er een leerachterstand ontstaat door slechter zien – maar dit wordt nog te vaak te laat ontdekt.”
Kikkert spreekt over een ‘sluipende epidemie’ in Nederland. Bijziendheid ontstaat op de basisschool of middelbare school en kan toenemen tot de leeftijd van ca 25 jaar. “Net als bij bijvoorbeeld obesitas is er niet een acuut probleem, je kunt met een bril weer goed zien. Maar vanaf ca. 40 jaar, kun je complicaties krijgen want een bijziend oog is langer dan gezond is. Ongeveer 1 op 5 bijzienden wordt zelfs hoog bijziend, en van hen wordt weer ca 1 op de 3 slechtziend of blind voor het pensioen. Maar ook als je niet heel bijziend bent loop je toch al verhoogd risico’s. Een oog dat eenmaal te lang is geworden kan niet meer korter worden – er is geen weg terug helaas.”
Invloed van smartphones en buitenlicht
Welke invloed heeft veel kijken naar een smartphone of tablet op de ogen van kinderen? “Twee factoren spelen een duidelijke rol: veel dichtbij-kijken en weinig buiten zijn’, stelt Kikkert. “Sinds de opkomst van de smartphone is het dichtbij-kijken nog verder toegenomen, gemiddeld al 6 uur per dag. Dat is meer dan een 40-urige werkweek per week! En dat komt bovenop dichtbij-kijk tijd voor schoolwerk en gaat ook nog eens af van buiten-tijd. Kinderen zijn gemiddeld nog maar 1 uur per dag buiten, terwijl het advies is om minimaal 2 uur per dag buitenlicht te krijgen. Buitenlicht is essentieel voor een gezonde ontwikkeling van het kinderoog.”
Is het vooral de schermtijd zelf, of ook hoe dichtbij kinderen kijken?
“De afstand speelt zeker een rol. Hoe dichterbij hoe sterker de trigger om bijziend te worden. Vooral smartphones worden vaak veel te dichtbij gehouden.”
Om een gezonde schermtijd aan te houden die nog gezond is voor basisschoolkinderen kunnen ze kijken op https://digiwijzer.nl/schermtijd-kinderen/ “
Een greep uit de cijfers: kinderen van 4 tot 8 jaar maximaal 1 uur per dag en van 8-10 max 1 tot 1,5 per dag, 10-12 jaar maximaal 2 uur per dag.
Vanuit oogonderzoek komt het advies 20-20-2: elke twintig minuten dichtbij kijken, 20 seconden ver wegkijken, en 2 uur per dag naar buiten.
Als een kind een boek, tablet, laptop dichterbij gaat houden (minder dan 30-40 cm) om het goed te kunnen zien, of dichter bij de TV wil zitten kunnen ouders al merken dat het kind slechter gaat zien. Klachten over hoofdpijn kunnen volgens Kikkert ook een aanwijzing zijn.
“Vraag ook of het kind op school het bord nog goed kan lezen en/of daar al helemaal vooraan wil zitten”. Bij twijfel adviseert ze het oog altijd even te laten checken en een oogmeting te laten doen. “Neem geen risico want het kinderoog is nog volop in ontwikkeling. Op school kan dit wellicht ook gedaan worden door de leerkracht – Oogfonds heeft een lespakket en daar zit ook een visuskaart met instructie in waarmee de leerkracht leerlingen kan checken met als resultaat groen, oranje (over half jaar weer checken) en rood (adviseer de ouder een oogcheck te laten uitvoeren).”
Smartphonevrij Opgroeien ouderpact
Wat zijn praktische tips voor ouders om de ogen van hun kinderen te beschermen tegen bijziendheid?
“Leefstijltips zijn de eerder vermeldde 20-20-2 regel waarbij minimaal 2 uur naar buiten echt essentieel is, en daarnaast zorg voor lees/kijkafstand van minimaal 30-40 cm (stream dus eventueel naar een TV verder weg), en de schermtijd beperken.
In de voordracht zullen we ook tips geven die ouders kunnen helpen als hun kind nog geen of juist al wel een smartphone heeft”, legt Kikkert uit. “Ouders die de smartphone en/of sociale media willen uitstellen horen over het Smartphonevrij Opgroeien ouderpact; daar kunnen ze in contact komen met gelijkgestemde ouders met kinderen op dezelfde basisschool van hun kind – omdat uitstel makkelijker te bereiken is als ouders samen optrekken.”
De bijeenkomst vindt plaats op donderdag 16 april van 13.30 tot 16.30 uur in MFC De Bolder, zaal De Zeehond, Dobbe 29 in Zwolle. De middag is ook interessant voor ouders van kinderen die (nog) geen bril dragen. Aanmelden kan tot 9 april via: overijssel@oogvereniging.nl.
Meer informatie: oogfonds.nl/oogklacht/myopie/, ikbenbijziend.nl, smartphonevrijopgroeien.nl
