Hoe zou het zijn om de wereld niet met je ogen, maar met geluid te ontdekken, zoals vleermuizen doen? Op zondag 13 september kunnen bezoekers in Schouwburg Odeon Zwolle dat zelf ervaren tijdens de VR-ervaringsinstallatie What Is It Like to Be a Bat? van de Zwolse multidisciplinaire kunstenaar Dennis van Tilburg.
Op ontdekkingstocht als vleermuis
Vleermuizen maken geluiden en vangen de weerkaatsing daarvan op. Zo kunnen ze in het donker bepalen waar bijvoorbeeld een boom, muur of insect zich bevindt. Deze manier van waarnemen, echolocatie genoemd, staat centraal in de installatie. Met een VR-bril en een speciale installatie worden bezoekers ondergedompeld in de wereld van een vleermuis. Je hangt ondersteboven, vliegt door een donkere omgeving en gaat op zoek naar insecten. Het is een individuele, theatrale ervaring van ongeveer 45 minuten.
Van filosofische vraag naar ervaring
De installatie is geïnspireerd op het beroemde essay What Is It Like to Be a Bat? van de Amerikaanse filosoof Thomas Nagel uit 1974. Nagel stelde daarin de vraag of een mens zich werkelijk kan voorstellen hoe het is om een vleermuis te zijn. Je kunt veel over een vleermuis weten, maar daarmee weet je nog niet hoe de wereld voor een vleermuis voelt. Vanuit die vraag onderzocht Van Tilburg een jaar lang vleermuizen, bewustzijn en de mogelijkheden van theater en technologie. Met de installatie probeert hij bezoekers niet alleen over die vraag te laten nadenken, maar hen deze ook daadwerkelijk te laten ervaren.
Kunst, natuur en technologie
In What Is It Like to Be a Bat? komen filosofie, ecologie, technologie, geluid en beeld samen. Voor de VR-techniek en digitale scenografie werkte Van Tilburg onder anderen samen met Wieger Steenhuis. Ook kunstenaar Zoë Schollée en deskundigen op het gebied van vleermuizen waren betrokken bij de ontwikkeling.
Dennis van Tilburg heeft als multidisciplinair kunstenaar een fascinatie voor geluid en muziek. Als theatermaker was hij lange tijd verbonden aan de PeerGroup, waar hij verschillende voorstellingen maakte over de verbinding tussen mensen, landschap en natuur. Ook ontwikkelt en bouwt hij als geluidskunstenaar installaties en instrumenten.
Naast muziek en geluid houdt Van Tilburg zich bezig met bewustzijn, onder meer vanuit meditatie, oosterse filosofie en cognitieve wetenschap. What Is It Like to Be a Bat? is gemaakt binnen het VAKTOR Mastertraject en de maker werd daarbij ondersteund door De Jonge Honden.
Even geen mens
What Is It Like to Be a Bat? is geschikt voor iedereen vanaf 12 jaar. De installatie is op zondag 13 september 2026 van 13.00 tot 17.00 uur doorlopend te beleven in Schouwburg Odeon in Zwolle. De ervaring duurt ongeveer 45 minuten. Tickets zijn hier te koop.
