Het aantal meldingen van overlast door verward gedrag is in Zwolle de afgelopen tien jaar bijna verdrievoudigd. Dit blijkt uit een analyse van politiegegevens door 1Zwolle. Maar waarom neemt het aantal meldingen van verward gedrag zo hard toe?
Volgens Michiel van der Wolf, hoogleraar Forensische Psychiatrie, zijn er verschillende oorzaken die de toename kunnen verklaren: meer mensen met psychische problemen, mensen die buiten de zorg vallen en een samenleving die verward gedrag sneller meldt. De gemeente Zwolle wijst vooral naar wachttijden en kortere opnames voor mensen met psychische problemen.
Psychische problemen
Een mogelijke verklaring voor een deel van de stijging is volgens Van der Wolf dat er meer mensen met psychische problemen zijn. Maar dat verklaart de omvang van de stijging maar deels.
“Over het algemeen stijgt het aantal mensen met psychische problemen mee met de groei van de Nederlandse bevolking.” De extreme toename van meldingen van verward gedrag is volgens Van der Wolf niet geheel te verklaren door een toename van mensen met psychische problemen.
Gemeente wijst naar wachtlijsten in de zorg
Dat er in Zwolle een stijging is van overlast door mensen met verward gedrag, erkent de gemeente Zwolle. “Mensen met psychische of verslavingsproblemen wonen vaker zelfstandig en worden minder snel of korter opgenomen. Daardoor is hun problematiek vaker zichtbaar in de samenleving”, laat een woordvoerder weten.
Volgens de gemeente Zwolle krijgen mensen door wachtlijsten in de ggz en de verslavingszorg niet altijd op tijd passende hulp. Daarnaast speelt ‘zorgmijden’ ook een rol. Dat betekent dat mensen die eigenlijk zorg nodig hebben, dat bewust of onbewust vermijden.
Mensen die tussen wal en schip vallen
Een tweede mogelijke verklaring ligt volgens Van der Wolf in de geestelijke gezondheidszorg. Vooral mensen met meerdere problemen kunnen volgens hem moeilijk een plek vinden binnen het bestaande zorgsysteem. “Mensen met verslavingsproblematiek of forensische problematiek zijn al snel te ingewikkeld voor de reguliere ggz. Die mensen belanden sneller op straat”, vertelt Van der Wolf.
“We hebben de zorg te veel ingedeeld in hokjes. Dat maakt dat je óf aan je verslaving óf aan psychische problemen óf aan je strafbare gedrag wordt geholpen”, zegt de hoogleraar. Volgens hem is het binnen de zorg moeilijk om meerdere problemen tegelijk te adresseren. “Dat er geen plek is voor mensen met multiproblematiek is echt een probleem.”
Samenleving meldt sneller
Een derde mogelijke verklaring voor de stijging is volgens Van der Wolf dat de samenleving verward of onbegrepen gedrag sneller meldt. “We hebben meer intolerantie voor dit soort mensen. Als samenleving willen we dat dit soort mensen meer onder toezicht staan en begeleiding krijgen. Voorheen werden deze mensen vaker opgevangen in de gemeenschap.”
Kleine groep verantwoordelijk voor veel overlast
De cijfers kunnen volgens Van der Wolf bovendien worden beïnvloed doordat meerdere mensen overlastmeldingen maken over dezelfde personen. De gemeente bevestigt dit beeld: “Het aantal meldingen wordt voor een belangrijk deel veroorzaakt door een relatief kleine groep personen die vaker in beeld komt.”
Locatie maatschappelijke voorzieningen
Opvallend is dat de meeste overlast door verwarde personen wordt gemeld in de wijken Wipstrik, Assendorp en Kamperpoort-Veerallee. Volgens de gemeente speelt de ligging mogelijk een rol. “Deze wijken grenzen aan het centrum en het stationsgebied. Op dit soort locaties verblijven vaker mensen met complexe problematiek. Ook de aanwezigheid van maatschappelijke voorzieningen aan de rand van het centrum kan hierbij een rol spelen.”
Verwarde personen in isolement
Volgens de hoogleraar kan ook het aantal meldingen toenemen doordat mensen minder contact hebben met personen met onbegrepen gedrag. Volgens hem bellen we eerder de politie dan dat we op zo iemand af stappen. Daardoor raken mensen met verward gedrag in isolement.
Volgens Van der Wolf kan het juist helpen wanneer mensen met onbegrepen gedrag meer onderdeel zijn van hun omgeving. “Als je iemand leert kennen, ook met diens gebreken en problemen, dan leer je ook beter herkennen wanneer het gedrag echt afwijkend is van hoe iemand normaliter functioneert.”
1Zwolle verdiept zich de komende tijd in de stijging van de meldingen van overlast door verward gedrag. Dit is het tweede artikel in de serie.
