Toen Linde Karnebeek vijf jaar geleden haar vader verloor begon ze te schrijven om haar gevoelens te verwerken. Eerst alleen voor zichzelf, in dagboekvorm, maar gaandeweg ontstond er poëzie. Nu is haar dichtbundel Iets wat is geweest sinds vorige week verschenen. Hiermee wil ze lezers een hart onder de riem steken en ze leren dat rouw niet alleen draait om degene die je bent kwijtgeraakt, maar ook om aandacht voor jezelf.
“Het is mijn eerste dichtbundel en daar ben ik heel trots op”, vertelt de jonge dichteres die het ook spannend vindt om iets wat zo persoonlijk is nu met de wereld te delen. “Misschien is het ook wel een teken dat ik er na vijf jaar klaar voor ben.”
Pijn en nieuw normaal
Linde was 21 toen haar vader overleed en vond het best moeilijk om daar over te praten. “Schrijven heeft me toen veel geholpen. Dat stimuleert om erover na te denken zonder dat je dat met iemand anders hoeft te doen. Je kan heel erg pinpointen waar het op dat moment over gaat en het is best fijn om dat gevoel een naam te geven zodat het uit je hoofd is. “
Sinds twee jaar woont ze samen met haar jongere zus in een appartement in Zwolle en praten ze veel over het verlies van hun vader. “Zo’n gedicht helpt ook om het bespreekbaar te maken”, vertelt Linde die altijd veel van poëzie hield maar er geen ervaring mee had. “Poëzie is een kunst en in het begin was ik dat echt nog aan het uitvinden. Het eerste gedeelte van de bundel gaat nog veel over de pijn. Dat er iets ontbreekt en dat je daar mee moet leren leven. Maar later zul je lezen dat er een nieuw normaal wordt gevonden en dat dat meer een onderdeel is van je dan dat er iets ontbreekt. Je ziet de veranderingen door de jaren heen en de gedichten gaan van kort naar steeds langer.”
Om jezelf rouwen
In haar bundel benadrukt Linde dat rouw niet alleen draait om degene die je bent verloren, maar ook om het verlies van een stukje van jezelf.
kijk vooruit ik kwam
weer thuis ik vrees
wat gaat zijn ik verlang
naar iets wat is geweest
“Je mag ook om jezelf rouwen”, zegt ze. “Dat is niet egoïstisch. Je moet niets. Je mag voor jezelf zorgen en luisteren naar je eigen grenzen en behoeftes.”
“Wat ik lastig vond dat je met iets moet leren leven wat je nooit hebt durven voorspellen. Ik was nog erg jong toen ik mijn vader verloor. Je raakt een stukje onbevangenheid kwijt en wordt sneller volwassen. In het begin was ik nog heel emotioneel maar nu praat ik er veel over en wil ik het meer delen. Het gebeurt zo vaak. Iemand op wat voor manier dan ook verliezen is eigenlijk iets wat we allemaal meemaken. Ik vind het mooi om die ervaringen te delen.”
Rouw is niet voor iedereen hetzelfde. “Je kunt niet vertellen hoe het moet. Er waren mensen die tegen me zeiden ‘ach het komt wel goed, of het lukt wel weer.’ Maar vertel me niet hoe het zit want ik ben mijn eigen proces aan het doormaken. Iedereen doet het op zijn eigen manier.”
Wat had Linde dan zelf willen horen? “Dat is een moeilijke vraag omdat je dat zelf ook niet goed weet. Maar de aanwezigheid van dierbaren is dan heel fijn. Misschien gewoon de vraag: wat wil jij? Kan ik iets voor je doen, waar heb je behoefte aan? Wil je erover praten of liever niet. Want je hoeft er niet altijd over te praten. Ik denk dat het best fijn is als mensen zeggen: zullen we gewoon even wat anders doen. Koffie gaan drinken of wandelen. Je hoeft het er niet altijd over te hebben denk ik, dat helpt ook al heel erg.”
De omslag van de bundel ontwierp de creatieveling zelf. Daarop staan weersymbolen afgebeeld, geïnspireerd op gesprekken met haar psycholoog.
“De vraag ‘hoe gaat het?’ voelde tijdens mijn rouwproces vaak te groot”, vertelt ze. “Natuurlijk ging het niet goed, maar er konden wel kleine dingen goed gaan. Daarom leerde ik te antwoorden in weerberichten: vandaag regent het hard, ik voel me halfbewolkt, of de zon schijnt een beetje.”
Die beeldspraak hielp haar gevoelens beter onder woorden te brengen — voor anderen, maar ook voor zichzelf.
Herkenning en metaforen
Herkenning gaf Linde tijdens het rouwproces veel troost. “Ik heb vrienden die ook hun vader zijn verloren en daar praat je dan over. Dat je ziet dat je niet de enige bent die dat dat voelt en je niet alleen bent. Ik hoop dat mensen dat gevoel ook hebben na het lezen van mijn gedichten. “
Ook muziek bood troost. “Vooral het nummer ‘Papa’, van Stef Bos, gecoverd door Suzanne en Freek, een prachtig nummer dat me nog steeds raakt. Muziek is ook iets wat je zelf niet onder woorden kan brengen; poëzie op een andere manier.”
Heeft Linde ook een eigen dichtstijl? “Ik houd heel erg van metaforen: iets heel groots met iets heel kleins vergelijken. Zo heb ik een gedicht geschreven over een mandarijntje. Over jezelf weggeven en zorgen voor anderen. En dan is dat mandarijntje op en heb je zelf niks meer. Je mag ook een stukje voor jezelf bewaren”, vindt Linde. “En ik schrijf veel vanuit de ik-vorm. “
Daarnaast bewondert ze de manier waarop Toon Hermans met taal omging. “Niet alles hoeft zwaar te zijn. Mijn bundel gaat niet alleen over rouw, maar ook over liefde, familie, reizen en volwassen worden.”
Brief naar de hemel
Volgens Linde kan rouw ook iets moois met zich meebrengen. “Ik ben meer gaan waarderen wat ik nu heb en veel hechter geworden met mijn familie. Je neemt dingen niet meer zomaar voor lief en ik heb ook meer begrip voor andere mensen gekregen die een moeilijke periode meemaken.
Ik heb nu wel door dat het allemaal niet zo vanzelfsprekend is. Tegelijkertijd vind ik het ook een beangstigende gedachte dat het leven zomaar kan eindigen. Het is ook een proces geweest om daar niet te veel mee bezig te zijn”, vertelt Linde die nu meer geniet in het hier en nu, de kleinere mooie dingen ziet en daar dankbaar voor is.
“Afgelopen tijd zijn er veel ontwikkelingen geweest die je ouders eigenlijk ook mee hadden moeten maken. Ik heb mijn studie afgerond, ben aan mijn baan als landschapsarchitect begonnen en kreeg een relatie.” Ze schreef een gedicht over dat ze het mist om dat met haar vader te delen. “Over dat ik hem zou willen bellen of een brief sturen naar de hemel, dat vond ik een heel kenmerkend gedicht”, vertelt Linde die een heel goede band met haar vader had. “Mijn moeder vertelde dat hij schreef en fotografeerde. Dat doe ik nu ook. Ik lijk wel op hem.”
Ze realiseert zich dat rouw nooit helemaal heelt maar wel een steeds minder grote rol gaat spelen. “Natuurlijk ben je in het begin verdrietig maar tegen de tijd denk ik ook dat je de mooiere dingen ziet. Het is niet meer alleen pijnlijk. Het is ook heel fijn om te denken aan hoe het vroeger was.”
De jonge dichteres hoopt met haar gedichten ook lezers te steunen. “Als je in zo’n donkere periode zit voelt het soms alsof het altijd zo blijft, dat je er niet meer uitkomt. Ik wil ze vertellen dat het verandert en dat je er wél uitkomt. Rouw is niet statisch. Neem de tijd voor je eigen proces en vertrouw erop dat je weer geluk kunt vinden, ook al voelt dat misschien nu niet zo.”
Iets wat is geweest – Jezelf terugvinden na rouw en verlies, van Linde Karnebeek is sinds 15 mei verschenen bij Uitgeverij Boekscout.
