Wat begon als een simpel idee tijdens de coronaperiode is uitgegroeid tot een jaarlijks terugkerend ochtendritueel voor inmiddels honderden mensen.
De Zwolse meditatieleraar Gerjan Schoemaker begeleidt in maart opnieuw 31 dagen gratis ochtendmeditaties: iedere dag samen via Zoom vanuit je eigen huis mediteren voordat de wereld ontwaakt.

Hoe kan het dat er steeds meer mensen bereid zijn de wekker ’s ochtends zo vroeg te zetten om te mediteren? Is er echt meer interesse voor meditatie. En zijn mensen nu vermoeider of gestrester dan voor corona? De Zwolse meditatieleraar vertelt er graag meer over.

Zijn oorspronkelijke plan was bescheiden: met een paar mensen samen vroeg op de dag mediteren. Door het tijdstip – nog vóór werk, gezin en de eerste berichten op je telefoon – verwachtte Schoemaker hooguit een kleine groep deelnemers.

Tot zijn verrassing sloten zich meteen al meer dan honderd mensen aan. In de jaren daarna groeide dat aantal door naar ruim 200 live deelnemers. Voor de komende editie hebben zich nu al meer dan 300 mensen aangemeld.

Hypernerveuze samenleving

Volgens Schoemaker is er duidelijk steeds meer interesse in meditatie.
“Het is de afgelopen tien à vijftien jaar meer genormaliseerd en het zweverige imago is er grotendeels vanaf; hoewel dat wel afhankelijk is van de meditatievorm en de leraar of traditie van waaruit het wordt beoefend.
De meditatievormen die wij gebruiken worden door wetenschappelijk onderzoek steeds meer geaccepteerd en toegepast. Iedere maand worden er weer nieuwe onderzoeken gepubliceerd die de positieve effecten onderbouwen of met nieuwe inzichten komen.”

Daarnaast zie je volgens de meditatieleraar ook dat de hoeveelheid prikkels, onzekerheid en informatie enorm is toegenomen.
“Meditatie wordt daardoor minder gezien als enkel een ontspanningsoefening en meer als een manier om te leren omgaan met uitdagingen, onzekerheid en spanning.
Uitgaande van wat er allemaal in de wereld gebeurt kun je er bijna wel vanuit gaan dat mensen nu meer stress ervaren en vermoeider zijn dan voor corona.
Dat wordt ook wel onderbouwd door verschillende onderzoeken en instanties”, weet de meditatieleraar die verwijst naar de website van de Raad voor Volksgezondheid & Samenleving (RVS) (https://www.raadrvs.nl/adviezen/o/op-de-rem—voorbij-de-hypernerveuze-samenleving -red.)
“De RVS heeft onlangs een alarmerend bericht uitgedaan waarin wordt gesteld dat we te maken hebben met een hypernerveuze samenleving die het welzijn van iedereen bedreigt.”
Zo meldt de RVS dat de mentale gezondheid van velen onder druk staat en de boodschap luidt dan ook om op de rem te trappen en samen te werken aan een meer ontspannen samenleving.

Kalm en helder dag starten

De ochtendmeditaties van Schoemaker starten op werkdagen vanaf 5.45 uur en in het weekend vanaf 6.30 uur. Maar waarom juist de vroege ochtend kiezen om te mediteren?

“Ik mediteerde altijd al ’s avonds. Als ik de kinderen naar bed breng ga ik voorlezen, zingen en blijf ik zitten mediteren. Dat is onze avondroutine. Maar mediteren in de ochtend heeft een andere kwaliteit.
Je zit er dan anders bij dan in de avond. Er zijn nog geen berichte en gesprekken en vaak is de geest dan helderder dan in de avond.”
Tijdens meditatie schep je volgens Schoemaker voorwaarden voor het ontwikkelen van kalmte, concentratie, helderheid en vriendelijkheid.
“Door ’s ochtends te mediteren neem je deze kwaliteiten ook mee de dag in. Dit geeft onder andere het vermogen om minder automatisch te reageren op wat er op je afkomt, en het is makkelijker om bij jezelf terug te komen, bij het huidige moment in plaats van steeds maar in gedachten van toekomst of verleden.”

Volgens Schoemaker ervaren deelnemers dat het helpt om rustiger en helderder je dag te starten. “Maar het vraagt ook wel een bepaalde vorm van toewijding. Ik noem het zelf vaak ‘liefdevolle vastberadenheid’, vanuit vriendelijkheid en niet vanuit harde discipline.
Voor mensen met minder meditatie ervaring geldt dat ze nog niet weten wat het hun brengt. Een commitment van 31 dagen is een mooie afgebakende periode om dit voor jezelf te onderzoeken.”

Onderdeel van dagelijkse routine

Wat maakt meditatie eigenlijk zo geliefd en wat zijn de voordelen?

“Veel mensen beginnen met mediteren als een soort medicijn bij stress of andere uitdagingen. Een manier om tot rust te komen. Dat is een mooi opstartpunt en onderzoek heeft ook onderbouwd dat het hierbij goed helpt”, weet Schoemaker.
“Als mensen hierna in aanraking komen met de achterliggende psychologie wordt het niet meer iets dat je tussendoor even doet, maar iets dat je in het leven kunt toepassen. Dan gaat het niet alleen om even te ontspannen, maar jezelf te trainen om anders met het leven om te gaan.
Je krijgt inzicht in je eigen gedachtestromen, je overtuigingen, je reacties en patronen. Wetenschappelijk onderzoek toont aan dat het stress, negatieve gedachten en gevoelens kan verminderen, de slaapkwaliteit kan verbeteren en veel andere positieve effecten heeft.”

Zou je kunnen stellen dat meditatie een trend is?

“Misschien dachten mensen vijftien jaar geleden nog dat het om een trend ging, maar inmiddels wordt het al zo lang en zo breed beoefend dat je daar niet meer van kunt spreken”, stelt Schoemaker.
“Het is een bezigheid die nog altijd groeit. In die zin kun je het vergelijken met sporten: een steeds grotere groep mensen doet het al langere tijd. Mijn persoonlijke wens is dat het voor steeds meer mensen niet voelt als iets extra’s, zoals sporten, maar net zo vanzelfsprekend wordt als tandenpoetsen — een vast onderdeel van de dagelijkse routine.”

Geen ervaring nodig

Met de ochtendmeditaties doen niet alleen deelnemers uit Schoemakers Zwolse meditatiegroepen mee, maar ook mensen uit de rest van Nederland en zelfs Nederlandstaligen die in het buitenland wonen.

“Ervaring met meditatie is niet nodig”, benadrukt Schoemaker. “In het begin begeleiden we veel, en naarmate de maand vordert wordt er steeds minder gesproken zodat de stilte meer ruimte krijgt.

Bijzonder is dat er in de loop der jaren ook een enthousiast groepje is ontstaan dat niet alleen in maart meedoet. Zij mediteren inmiddels al jarenlang het hele jaar door samen in de vroege ochtend. Belangstellenden kunnen zich hierbij aansluiten.”

De maart ochtendmeditaties starten 1 maart (iedere werkdag van 5.45 uur tot 6.30 uur, en in het weekend van 6.30 uur tot 7.15 uur.) Na de meditaties is er kort gelegenheid om iets te delen of te vragen. Deelname is gratis of op basis van donatie.
Meer informatie en aanmelden kan via:
https://meditatieinstituut.nl/ochtendmeditaties/