Nadat Amenita (29) twee psychoses meemaakte besloot ze de verhalen in haar hoofd op te schrijven. Het resultaat is haar debuutroman ‘Intemporel-De puzzels van de psychose’ die op vrijdag 21 augustus is verschenen. De Zwolse gebruikt een pseudoniem. “Ik wil niet dat mijn familie weet dat ik dit boek heb geschreven.”
Een psychose kan zonder een duidelijke aanleiding ontstaan maar ook worden uitgelokt door bijvoorbeeld cannabisgebruik, langdurige stress of ingrijpende gebeurtenissen. “Bij mij was het trauma”, vertelt de schrijfster. “Ik heb geen gemakkelijke jeugd gehad en daarom wil ik ook anoniem blijven. Mijn opvoeding was vooral mentaal heel verwarrend. Ik ben opgegroeid zonder structuur. Dan mocht ik iets en op het laatste moment toch weer niet, zonder dat er werd uitgelegd waarom. Ik heb mijn ouders nooit verteld hoe een psychose voor me is en daar hebben ze ook nooit naar gevraagd.”
Opdrachten om het universum te redden
In haar roman Intemporel loopt de werkelijkheid van een psychose samen met fictie. Hoofdpersoon Isabel krijgt tijdens haar psychose allerlei opdrachten om het universum te redden van slechteriken. Het verhaal is deels gebaseerd op wat Amenita zelf tijdens een van haar psychoses meemaakte.
“Wat er toen in mijn hoofd ontstond en fictie lopen door elkaar. Zo voorkom ik dat de privacy van bepaalde mensen in het boek wordt beschadigd.”
Hoofdpersoon Isabel wil graag natuur- en sterrenkunde studeren aan de Universiteit van Amsterdam. Net voor haar eindexamen vwo krijgt ze een psychose. Ze doet eindexamen, maar ook in het nieuwe schooljaar krijgt Isabel allerlei opdrachten door haar psychose. Daarnaast ziet ze een jongen waar ze meteen verliefd op wordt. Maar Isis zorgt ervoor dat ze elkaar niet meer kunnen vinden. De tijd tikt door en Isabel moet ervoor zorgen dat ze op tijd het universum redt. Ze vraagt zich af of ze de jongen ooit nog te zien krijgt.
“In mijn psychose zag ik dat Isabel de wereld probeerde te reden zonder dat ik er vanaf wist. Ze was een soort spion”, legt de schrijfster uit. “En tijdens mijn psychose moest ik al mijn liefdes gaan vinden die ik ooit in dit of vorige levens was tegengekomen. Nu nog steeds snap ik er niks van.”
Met haar boek wil Amenita lezers laten ervaren hoe een psychose van binnenuit kan voelen.
“Ik wilde graag dat mensen een perspectief krijgen op hoe het er in iemands hoofd aan toe kan gaan tijdens een psychose. Ik hoor vaak dat mensen het beeld hebben dat iemand met een psychose gevaarlijk en agressief is, maar dat is eigenlijk helemaal niet zo. Ook in het nieuws zie je vaak dat beeld. Natuurlijk komt het voor, maar het geldt voor een heel klein gedeelte. Ik vind het jammer dat dat er nooit bij wordt gezegd.”
Gesloten afdeling en verpleegkunde
Volgens Amenita weten veel mensen niet goed wat een psychose inhoudt. Een psychose ontstaat wanneer iemand de werkelijkheid tijdelijk anders gaat waarnemen of interpreteren. “Maar dat is voor iedereen heel verschillend. De een hoort alleen stemmen, de ander ziet dingen. Sommige denken dat ze een god zijn en anderen dat ze een bepaald doel of puzzel moeten oplossen. Ik had het allemaal tegelijkertijd.” Amenita zat ongeveer anderhalf jaar in een psychose.
Ze komt uit een klein dorp en had moeite om zich op school te concentreren. Toen ze voor haar studie bedrijfsadministratie naar de ‘grote stad’ verhuisde, werd het steeds lastiger.
“Op een gegeven moment kwam ik niet meer opdagen, omdat het gewoon te moeilijk was om helder na te denken. En ik kwam er niet uit waarom het niet lukte. Mijn zus heeft toen hulp gezocht en me naar het ziekenhuis gebracht.”
Uiteindelijk belandde Amenita op een gesloten afdeling, de HIC, waar ze drie weken verbleef. Zelf wilde ze vooral graag weer naar huis.
“Van die periode herinner ik me vooral dat ik ontzettend moe was. Je brein maakt overuren. Ik sliep ook slecht en at al erg weinig voordat ik werd opgenomen. Ze dachten daar ook dat ik katatonie had, omdat ik nergens op reageerde. Ik zat alleen maar te staren en zei niets als ze iets vroegen. Ik hoorde dat ik weg mocht toen ze dat tegen me zeiden, maar op dat moment had ik dat niet eens door.”
Gefascineerd door hersens
Juist in die periode in de HIC maakte de manier waarop verpleegkundigen met haar omgingen indruk.
“Ik vond het mooi hoe ze dat deden. Ze waren rustig en stelden vragen alsof ze me heel goed begrepen. Dat ben ik zelf helemaal niet gewend.”
Ook de structuur op de afdeling vond ze prettig. “Ik dacht altijd dat verpleegkundigen zomaar wat doen maar ik hoorde dat ze begeleiding, een vaste structuur en een bepaalde werkwijze hebben. En daar houd ik van”, vertelt Amenita. “Daar ben ik thuis nooit mee opgegroeid.”
De ervaring bracht haar bovendien op een nieuw idee: zelf verpleegkundige worden.
“Ik ben benieuwd of ik dat aankan, maar het lijkt me leuk om te doen. Het liefst op de afdeling neurologie, omdat ik heel gefascineerd ben door hoe hersens werken. Ik weet dat we nog lang niet alles hebben ontdekt, maar wat we nu weten is al best veel.”
Amenita is inmiddels derdejaars studente verpleegkunde.
Van me afschrijven
Hoe haar psychoses precies voelden, kan Amenita zich nu moeilijk meer voorstellen. “Daarom ben ik na mijn psychoses gelijk gaan schrijven zodat ik het beeld niet ging verliezen hoe ik het allemaal heb ervaren. Voor mij was het ook een soort meditatieve therapie om het zo van me af te schrijven.”
Op dit moment gebruikt Amenita nog medicijnen om nieuwe psychoses te voorkomen zodat ze door kan gaan met haar leven.
“Ik ben wel van plan om op termijn met de medicijnen te stoppen. Als ik daarna toch weer een psychose krijg, zal ik ze blijven gebruiken. Dan weet ik dat ik gewoon heel erg psychosegevoelig ben. De verpleegkunde opleiding is best wel zwaar en eigenlijk wordt geadviseerd geen stressvolle dingen meer te doen nadat je een psychose hebt gehad. Gelukkig word ik goed in de gaten gehouden omdat ik nu met medicijnen wil stoppen. “
Op haar boek heeft Amenita inmiddels verschillende reacties gehad. “Mensen in mijn omgeving zeiden ‘wat goed dat je dit doet!’. En op mijn school willen ze mijn verhaal ook onder de aandacht brengen. Sommige mensen vinden het heel heftig en kunnen zich er geen voorstelling van maken. Anderen vinden het fijn dat ze het gelezen hebben en het daardoor beter begrijpen. Dat je bijvoorbeeld gewoon rustig moet blijven en niet moet gaan schreeuwen tegen iemand die psychotisch is.”
De roman ‘Intemporel-De puzzels van de psychose’ is op vrijdag 21 augustus verschenen bij Uitgeverij Boekscout.
