Reizigers en personeel op de zogenoemde Vechtdallijn, de spoorlijn tussen Zwolle en Emmen, krijgen steeds vaker te maken met agressie. De afgelopen jaren zijn miljoenen uitgetrokken om de veiligheid te verbeteren. Maar het aantal meldingen blijft toenemen. Sterker nog: vervoerbedrijf Arriva roept hun personeel op om agressieve zwartrijders voortaan niet meer te beboeten, als de politie niet snel genoeg ter plaatse kan zijn.
Dat blijkt uit een nieuwsbericht van RTL Nieuws, die dit weekend een interne memo naar buiten bracht. Arriva bevestigt dat deze maatregel onlangs is verstuurd onder het personeel. Deze nieuwe regel gaat binnenkort in.
‘Gratis reizen’
Het zorgt voor onrust op en rondom het spoort, merkt Wim Eilert, vakbondsbestuurder van VVMC. “Ik heb met werknemers gesproken die al vragen hebben gekregen van reizigers. Er wordt dan gezegd: ‘Ik betaal netjes, maar zwartrijders mogen gewoon gratis blijven reizen?'”, zegt Eilert.
De nieuwe maatregel heeft te maken met de wachttijd op de politie. Die bedraagt gemiddeld 25 minuten. In dit tijdsbestek ontstaat volgens Arriva geregeld agressie, waardoor er vaak minder escalatie ontstaat dan wanneer ze worden vastgehouden. Arriva benadrukt dat in andere situaties er nog wel gewoon beboet wordt.
Veiligelanders
De agressie wordt vooral veroorzaakt door ‘veiligelanders’ uit Ter Apel, asielzoekers die weinig kans hebben op een verblijfsvergunning. Het aantal ernstige incidenten is gestegen van 29 in 2024, naar 51 in 2025. Onder deze ernstige incidenten vallen bijvoorbeeld het bespugen van personeel, vandalisme en geweld.
De aanpak op deze lijn is al jaren een doorn in het oog van politici en bestuurders. In 2021 stelde Provincie Overijssel al dat er ‘Zo snel mogelijk een einde moet worden gemaakt aan de onveilige situatie op de Vechtdallijn’.
Dat jaar kwam er een plan voor extra personeelinzet op het treintraject. Daar werd een miljoen voor uitgetrokken. Twee jaar later was een team van Service & Veiligheid actief. Dit team, ook wel S&V genoemd zijn boa’s met geweldsbevoegdheid.
Hogere pakkans
Ook is er in 2022 een proef geweest met vervoersbewijscontroles op de perrons, in plaats van in de trein. Maar die proef is na een jaar stopgezet omdat de incidenten zich van de trein naar het perron verplaatsten. Toen werd er in 2023 nog eens een extra anderhalf miljoen uitgetrokken om de problemen op de spoorlijn aan te pakken.
Ondanks al deze maatregelen nemen de incidenten dus alleen maar toe. Vooral het aantal zwartrijders is explosief toegenomen: van 126 in het eerste kwartaal 2023, naar 656 in diezelfde periode dit jaar. Deze stijging valt gedeeltelijk te verklaren met het feit dat Arriva vaker controleert, waardoor de pakkans hoger is.
Zorgen VVMC
Eilert van de spoorvakbond VVMC maakt zich grote zorgen over de landelijke stijging van geweld tegen treinpersoneel. “Er is al jaren specifiek op die spoorlijn onrust en agressie. Wij vonden het noodzakelijk om aan de bel te trekken en tegen Arriva te zeggen dat er nu echt wat moest gebeuren. Het wordt op dit moment alleen maar erger.”
VVD Zwolle heeft naar aanleiding van de signalen van VVMC schriftelijke vragen gesteld aan het college in Zwolle. “Wat we vooral van het college willen horen is: wat doen we op dit moment en wat zijn de maatregelen die we nog kunnen treffen”, laat de fractievoorzitter van VVD Zwolle Jan-Fokke Post weten.
Arriva staat vast
Voor Arriva is het schipperen. Want zij stuitten continue tegen formaliteiten en juridische blokkades aan. Als er bijvoorbeeld een boete wordt uitgeschreven, wordt die vaak niet betaald.
Uit schriftelijke vragen aan de gedeputeerde Staten van Drenthe uit 2024 blijkt dat dit komt doordat veel van de incidenten wordt veroorzaakt door veiligelanders die verblijven in het AZC in Ter Apel. Wanneer de boetes worden geadresseerd, bereikt deze post vaak niet de geadresseerde.
Daarnaast blijkt het lastig om reizigers die vaker voor incidenten zorgen te vervolgen. Dit komt doordat de verschillende systemen van Boa’s op de trein en die van Justitie niet met elkaar gekoppeld zijn. Hierdoor komen mensen die vaker voor overlast zorgen vaak niet in beeld.
Hoe nu verder
De VVMC heeft ideeën geopperd voor aanvullende maatregelen. Een van de geopperde maatregelen is het opnieuw invoeren van controles op het perron. Maar deze keer ook op de tussenstations, niet alleen maar op Zwolle en Emmen.
“Arriva heeft al een proef gedaan met controles op de perrons, maar het zal heel veel schelen als je ook alle tussenliggende stations controleert”, zegt Wim Eilert. “Je ziet vaak dat ze een kaartje kopen voor Zwolle naar Dalfsen, maar dan blijven na Dalfsen in de trein zitten en rijden ze dus zwart. Door ook op die tussenstations te controleren heb je 100% controle.”
Meer maatregelen binnenkort
Arriva heeft bekendgemaakt dat ze binnenkort met meer maatregelen komen. Het is nog niet bekend hoe die maatregelen er uit gaan zien.
Wel heeft Arriva de afgelopen weken overlegt met ProRail, de Provincies en de politie. Een van de mogelijke maatregelen die zijn besproken, is dat er opnieuw gecontroleerd gaat worden op de perrons. Alleen deze keer niet alleen maar op station Emmen en Zwolle, ook op de tussenstations, zoals de VVMC voorstelt.
