De oorlog in Iran blijft het wereldtoneel domineren. Terwijl in Overijsselse steden als Kampen en Enschede Iraniërs samenkwamen om hun steun uit te spreken voor een vrij en democratisch Iran bleef het in Zwolle stil. Hoe kijken Iraniërs in onze Hanzestad naar de ontwikkelingen in hun vaderland? 1Zwolle sprak met Mali en Ramin*.
Mali woont sinds vijf jaar in Zwolle en staat achter de aanvallen van de Verenigde Staten en Israël. “Natuurlijk ben ik niet voor oorlog, dat is niemand. Maar in dit geval is het echt nodig. Want het gaat om een terroristisch regime en als je dat niet zelf hebt meegemaakt kun je het niet begrijpen. Het lijkt een normale religieuze regering, maar het is een terroristengroep die aan de macht is, dat is natuurlijk niet normaal. Daar kun je niet mee onderhandelen. Als je protesteert word je vermoord. Er is geen plek voor diplomatie.”
Ramin, die 36 jaar geleden als politiek vluchteling naar Zwolle kwam, kijkt daar anders naar.
“Ik was geschokt door de aanvallen, want ik houd van Iran. Natuurlijk ben ik tegen het regime, maar het is aan de Iraanse mensen zelf om dat te veranderen.”
Hoe verschillend hun politieke mening ook is, één ding delen ze: grote zorgen om hun familie in Iran.
Ik voel me twee personen
Mali heeft een jongere broer die in Teheran woont en haar ouders wonen in een klein stadje in het oosten van Iran. Contact houden is moeilijk. “Als er iets gebeurt sluit de regering het internet af,” vertelt ze. “Ik kan mijn familie dan niet bellen. Zij kunnen mij wel bellen, maar alleen met een speciaal abonnement dat door de regering heel duur wordt verkocht.” Bij het laatste bericht hoorde ze gelukkig dat haar familie veilig was.
De situatie zorgt voor een emotionele achtbaan. “Ik voel me soms twee personen. De ene woont hier, werkt en ziet dat het leven doorgaat. Het is mooi weer en mensen genieten. Maar de andere persoon is met haar hoofd in Iran en volgt constant het nieuws. Ik voel me tegelijk verdrietig en boos. Mijn emoties gaan alle kanten op.”
Ramin heeft slapeloze nachten en maakt zich zorgen. “Ik heb nog familie in Iran wonen maar met mijn zus, haar kinderen en kleinkinderen kan ik geen contact meer krijgen want er is geen internet. Dat vind ik heel moeilijk…”
Mali studeerde in haar eigen land architectuur en kwam vijf jaar geleden via een scholarschip naar Enschede om stedenbouwkunde te studeren. “Ik ben vertrokken omdat de cultuur en regering in Iran tegen vrouwen is. En ook vanwege de economische situatie daar, die was toen al slecht en is nu helemaal kapotgegaan.”
Als vrouw in Iran mocht ze geen andere mening of religie hebben of zelf kiezen wat voor kleding ze droeg. “Je wist nooit precies waar de hoofddoekpolitie was en dat is heel stressvol. Als je als vrouw met iemand gaat trouwen heb je geen recht meer op je eigen kinderen na een scheiding en alleen de man kan scheiden. Waarom heeft een man zoveel meer macht dan een vrouw? Dat vind ik echt belachelijk.
Tegenwoordig spreken Iraanse vrouwen zich uit en willen ze gelijke rechten, een eigen plek in de maatschappij. De nieuwe generatie is zich hier meer bewust van, ze hebben ook meer informatie door social media en internet.”
Mali werkt nu bij de overheid aan 3 D- modellen van zuiveringsinstallaties, spreekt al goed Nederlands en heeft samen met haar man een huis gekocht in Zwolle. “Nederland is mijn tweede thuisland geworden. Ik voel me heel veilig hier,” zegt ze dankbaar. Wel moest ze wennen aan de Nederlandse directheid. “In mijn geboorteland hebben vrouwen minder rechten en dacht ik altijd dat ik geen nee kon zeggen. Hier heb ik geleerd dat dat wél kan – en dat niemand het persoonlijk opvat.”
Peperbus en zoute haring
Ramin uit Zuid-Iran zat twee jaar gevangen vanwege zijn linkse vakbondsactiviteiten en kwam zo’n 36 jaar geleden als politiek vluchteling naar Nederland nadat zijn broer een paspoort voor hem regelde. Met zijn ex-vrouw belandde hij via Apeldoorn in Zwolle waar hij later vader werd van zijn dochter. Hij studeerde geologie, werkte bij een ingenieursbedrijf en jarenlang voor het waterschap.
Nederlands leren was een uitdaging, maar met het eten had hij minder moeite. “Haring eet ik om twee redenen: allereerst omdat het gezond is maar ook voor de integratie”, grapt hij. Lang binnen zitten kan hij nog steeds niet vanwege zijn gevangenistijd in Iran. “Ik fiets en wandel daarom veel. En bij het waterschap kon ik bodemmonsters nemen van verontreinigd water zodat ik ook buiten aan het werk was. “
Ook na zijn pensioen bleef Ramin in Zwolle wonen. “Ik voelde me hier vanaf het begin veilig maar had ook vaak nachtmerries. Het geluid van de Peperbus geeft mij rust.”
Wat hopen de Zwolse Iraniërs voor hun land? Ramin ziet het liefst dat godsdienst en regering gescheiden worden. “Nu bepalen fanatieke moslims en corrupte miljardairs de politiek. Amerika wil de baas zijn maar alleen onder hun voorwaarden. De meeste Europese landen hebben een onderdanige houding en durven geen nee te zeggen tegen Amerika. Minister-president Rob Jetten is progressief maar hierin terughoudend.”
Dat sommige mensen de aanvallen van Amerika en Israël steunen snapt hij niet. “Amerika valt ook burgers aan en mensen zijn blij en hangen de vlag van Israël uit en foto’s van de zoon van de sjah. Dat is onbegrijpelijk voor mij.” Volgens hem zoekt Iran een vreedzame oplossing.
“Amerikaanse politici en activisten veroordelen de aanval van Trump ook”, weet Ramin die het Nederlandse journaal niet objectief vindt en zich liever laat informeren door mensen als de in Iran geboren Zweedse schrijver en politiek analist Trita Parsi.
Hij hoopt op meer begrip voor zijn land. “Het gaat erom dat mensen niet alleen luisteren naar wat Amerika en Israël zeggen. Natuurlijk wil ik dat de oorlog stopt. Hoe het dan verder met het regime gaat? Ik vermoed dat als Koerden en andere minderheden niet actief worden het in Iran minder streng wordt en de mensen weer meer vrijheid krijgen.”
Volgens Ramin had Amerika niet verwacht dat Iran zo sterk zou reageren. “Ook landen in de Perzische Golf zoals Katar en Dubai zijn niet blij met Amerika nu ze door Iran worden geraakt vanwege de Amerikaanse basis. Zij dachten juist dat ze veilig en beschermd waren. “
Politieke meningen en propaganda
Mali staat achter de aanvallen van Amerika en Israël op Iran, maar maakt zich tegelijkertijd grote zorgen over de veiligheid van de bevolking. “Ik snap dat Amerika en Israël eigen belangen hebben bij deze oorlog. Maar we moeten kiezen tussen slecht en een beetje minder slecht. De beste oplossing is dat dit regime verdwijnt en er een nieuwe leider wordt gekozen waarbij mensen hun eigen mening en religie kunnen kiezen.”
Ze hoopt op empathie en dat mensen zich bewuster worden van wat er in Iran gebeurt. “Als ik over Iran vertel, krijg ik vaak lieve reacties. Maar soms uiten mensen ook hun politieke mening, en dat vind ik lastig. Ik kan niet naar alle analyses luisteren. Mensen zeggen dan: ‘Trump is niet jouw vriend, hij heeft zijn eigen plan en wil jullie olie.’ Ja, misschien klopt dat, maar wat ik meemaak heeft daar niets mee te maken. Laatst vroeg iemand: kunnen jullie geen andere verkiezing houden en een andere leider kiezen? Maar dat kan in mijn land gewoon niet.”
Dat Mojtaba, de zoon van de omgekomen ayatollah Ali Khamenei, als nieuwe leider is benoemd, vindt ze belachelijk. “Hoewel hun regels een opvolging door de zoon van de leider verbieden omdat het dan op een koningschap zou lijken, hebben ze het nu toch gedaan.” Volgens haar is het een laatste poging van het regime om de bevolking achter zich te krijgen en steun te behouden. ” Sinds de dood van zijn vader proberen ze emoties van de mensen te gebruiken om hun propaganda te versterken. Mojtaba heeft nauwelijks praktische ervaring en eigenlijk kent niemand hem.”
Mali hoopt dat mensen zich bewuster worden van Iraanse propaganda en dat de Nederlandse regering het regime niet langer als ‘normaal’ ziet en de ambassade sluit.
“Ik ben tegen oorlog maar geen oorlog betekent hier alleen meer wapens en terrorisme. Het regime verstrekt bovendien geen betrouwbare informatie”, zegt ze. Haar wens is een rechtvaardige regering, een stabiele economie en democratische samenleving. “Het belangrijkste is nu dat het gewelddadige regime verdwijnt. Dat zal nog wel even duren want ze geven niet zomaar op. Maar ik ben hoopvol.”
*Omdat Ramin liever niet met zijn echte naam in de openbaarheid wil is een gefingeerde naam gebruikt.
