Het aantal meldingen van overlast door verward gedrag is in Zwolle de afgelopen tien jaar bijna verdrievoudigd. Wat betekent dat voor de veiligheid? Volgens toezichthouder voor zorg, Toezicht Sociaal Domein, schiet de aanpak van mensen met verward of onbegrepen gedrag structureel tekort en komt de veiligheid daardoor in het geding. Hoogleraar Forensische Psychiatrie Michiel van der Wolf stelt dat het veiligheidsrisico dat deze groep vormt wordt overschat.

LEES OOK: Waarom neemt het aantal meldingen van verward gedrag in Zwolle zo toe?

Veiligheid in het geding
In het rapport Klem in het systeem schrijft de toezichthouder dat mensen met verward of onbegrepen gedrag vastlopen in de zorg, naasten wanhopig raken en buurtbewoners overlast ervaren. Ook stelt de toezichthouder dat de veiligheid in sommige situaties in het geding komt.

Zorgverleners kunnen niet tijdig ingrijpen
Volgens Toezicht Sociaal Domein zijn er structurele problemen in de zorg en ondersteuning aan mensen met verward of onbegrepen gedrag. “De knelpunten in ondersteuning van mensen met verward of onbegrepen gedrag zijn al jaren bekend.”

Volgens de toezichthouder zijn de problemen dusdanig dat hulpverleners niet altijd tijdig kunnen ingrijpen. “In sommige situaties zijn er pas mogelijkheden tot ingrijpen als het feitelijk al te laat is.”

Gevolgen voor leefbaarheid
Dat er een toename is van overlast door verwarde personen erkent de gemeente Zwolle. “Wanneer hierdoor overlast of onveilige situaties ontstaan, raakt het ook de openbare orde en veiligheid. Daarom zien we dit als een vraagstuk op het snijvlak van zorg en veiligheid.”

Veiligheidsrisico overschat?
Volgens Van der Wolf overschatten we het risico dat verwarde of onbegrepen personen vormen voor de samenleving. De hoogleraar benadrukt daarbij dat hij niet zegt dat niemand uit deze groep een veiligheidsrisico vormt. “Bepaalde individuen uit deze groep kunnen een veiligheidsrisico vormen, maar dat is zeker niet het geval voor de voor de grote meerderheid.”

Veiligheidsgevoel aangetast
Volgens de gemeente Zwolle heeft overlast door verward gedrag gevolgen voor de leefbaarheid en het veiligheidsgevoel in een buurt. “Denk aan geluidsoverlast, verwaarlozing van een woning of tuin, onaangepast gedrag of overlast waarbij middelengebruik een rol speelt”, laat een woordvoerder van de gemeente Zwolle weten.

Dat mensen zich onveiliger voelen door verward gedrag begrijpt Van der Wolf. Volgens hem komen mensen met psychische problemen, waarbij dit leidt tot strafbaar of gevaarlijk gedrag relatief vaak in het nieuws.

Veiligheidsparadox
Volgens de hoogleraar is er sprake van een veiligheidsparadox. “De veiligheidsparadox is dat we eigenlijk steeds veiliger worden, maar dat we steeds sterker reageren op de resterende onveiligheid”, zegt Van der Wolf. “We zijn intoleranter geworden voor verward of onbegrepen gedrag. Het daadwerkelijke veiligheidsprobleem overschatten we.”

1Zwolle verdiept zich de komende tijd in de stijging van de meldingen van overlast door verward gedrag. Dit is het derde artikel in de serie.