Het is weer volop lente, en dat betekent dat de zon weer gaat schijnen en de korte broeken weer uit de kast worden gehaald. Maar de teek, dat kleine zwarte beestje, ligt ook weer op de loer. Daarom staat er in Zwolle een Amerikaanse schoolbus, zo eentje uit Hollywoodfilms, op de Grote Markt.
Er hangt een rustgevende sfeer in de knalgele bus. Achterin geeft een boswachter een presentatie over hoe je jezelf het best kunt bewapen tegen de bloedzuigers. Ondertussen dartelt Bea Werner door de bus. Zij is Algemeen bestuurslid Marketing en fondsenwerving van Stichting Tekenbeetziekten. Ze wijst naar vier doorzichtige bakjes waar een aantal teken in opgebaard liggen. “Kijk, deze heeft zich al flink volgezogen”, zegt ze terwijl ze een bakje vasthoudt met een corpulente teek erin.
In de gele bus zitten meerdere vrijwilligers. Op tafeltjes liggen allerlei attributen die mensen kunnen helpen bij het verwijderen van een teek. Werner laat een kunststof pasje zien met een v’tje waar je de teek tussen kunt doen, een pincet en een doosje waarin verschillende soorten teken zitten.
Het zonnetje schijnt, met sporadisch een regenbui. Rond 12.00 uur trekt de bus nog niet veel bekijks in de binnenstad van Zwolle. “We hopen dat het vandaag wat meer mensen trekt. Er is natuurlijk maandagochtend hier op de Grote Markt niet echt veel te beleven, zijn we inmiddels achtergekomen”, zegt Werner lachend. “Maar ja, dit is ook nieuw voor ons, even uitvinden hoe dat allemaal werkt, zo’n evenement.”
Vorig jaar was de eerste editie van de ‘Broek in sokken dag’, dit jaar is dat uitgebreid naar een hele week.
Bijna de helft meer tekenbeten dan voorheen
Het RIVM waarschuwde vorig jaar al voor de toename van tekenbeten. In 2025 maakten 10.795 Nederlanders melding van een tekenbeet. Dat is 41 procent meer dan in 2024. En niet iedereen maakt een melding, het RIVM schat zelfs dat het werkelijke aantal tekenbeten in Nederland ruim boven het miljoen ligt. Vandaar dat dit jaar de eerste week van de teek werd georganiseerd. Ongeveer twee op de honderd mensen krijgen de ziekte van Lyme na een tekenbeet, dat zijn 27.000 mensen per jaar. Ongeveer 20 procent van de teken draagt de Lymebacterie bij zich.
Werner vindt dat een grove onderschatting. “Dat wordt namelijk gemeten door huisartsen iedere drie maanden te vragen hoeveel patiënten met zo’n rode kring zij in de praktijk hebben gezien”, zegt Werner. “Er zijn veel mensen zonder rode kring die toch de ziekte van Lyme blijken te hebben”, vertelt ze met een ernstige uitdrukking op haar gezicht. “Dus die 27.000 mag je wat mij betreft gewoon met vier vermenigvuldigen.”
Volgens Tekenradar en Wageningen University spelen klimaatverandering en hogere temperaturen een belangrijke rol bij de toename van het aantal tekenbeten. Door zachtere winters en hogere temperaturen zijn teken gedurende een groter deel van het jaar actief. Ook zorgt regen na een lange droge periode ervoor dat teken actiever worden.
De ziekte van Lyme wordt veroorzaakt door de bacterie Borrelia burgdorferi, aldus het RIVM. De bacterie kun je van de beet van een besmette teek krijgen. De teek wordt besmet als hij bloed zuigt bij kleine (knaag)dieren of vogels die de bacterie bij zich kunnen dragen. Wanneer een teek later bloed van mensen zuigt, kan de bacterie dus op de mens overgedragen worden.
Klachten
Maar wat zijn dan de klachten die iemand met de ziekte van Lyme heeft? “Mensen worden doodmoe, soms alleen maar van een kopje koffie drinken”, zegt Werner. “Maar ook onverklaarbare spierpijnen die verspringen. De ene dag heb je ineens spierpijn in je rechterbeen en de volgende dag in je linkerbeen. Er zijn ook mensen die allergisch voor iets worden. Het is heel verschillend.” Daarom is de ziekte van Lyme vaak moeilijk te herkennen. Niet iedereen krijgt een rode vlek en testuitslagen zijn vaak niet voldoende om de ziekte vast te stellen, dat meldt de Lymevereniging. Ook kunnen de symptomen lijken op andere ziektes.
Dit overkwam Paula Pieper. Zij loopt al jaren met de klachten, maar kreeg pas recent erkenning. “In 2022 kreeg ik een behoorlijk dikke plek op mijn onderarm”, vertelt Pieper. “En dat werd vuurrood. Nou moet ik je zeggen, als ik een muggenbult heb, dan wordt het ook heel snel dik en behoorlijk rood. Dus ja, goed, in eerste instantie heb ik niks gedaan.”
Vermoeider
Pieper gaat zich steeds vermoeider voelen. Dagelijkse bezigheden, zoals het uitlaten van de hond, zijn voor haar niet meer vanzelfsprekend. Ze besluit om naar de huisarts te gaan. Volgens de dokter is het een allergische reactie op een muggenbult. “En uiteindelijk ben ik heel lang op de been gebleven. Tot 23 september 2024. Ja, toen was het op, toen was het klaar”, vertelt Pieper met een diepe zucht.
Pas na meerdere doorverwijzingen belandde Paula bij het Radboud ziekenhuis in Nijmegen waar uiteindelijk de diagnose ziekte van Lyme werd gesteld. Volgens Pieper kwam de diagnose zo laat dat volledig herstel niet meer mogelijk lijkt. “Ik heb uiteindelijk de diagnose gekregen dat dit niet beter wordt.” Pieper denkt dat eerdere herkenning van Lyme haar klachten mogelijk had kunnen beperken.
Hoopvol
Toch ziet Pieper haar toekomst hoopvol tegemoet: “Ik vind het heel fijn dat ik eindelijk erkenning heb gekregen en nu kan kijken hoe ik een zo redelijk mogelijk leven kan hebben. En dat ik ook revalidatie krijg van hoe kan ik het beste met mijn energie omgaan. Wat is goed, wat kan ik beter niet doen? Hoe verdeel ik mijn dag qua energie? En dat er eindelijk dan nu hulp aan de horizon komt.”
Zo komt er een einde aan de dag in de Amerikaanse schoolbus in Zwolle. Er zijn niet veel mensen geweest, maar het is het begin van iets nieuws, en dat heeft tijd nodig. Volgens de initiatiefnemers blijft meer bewustwording nodig over het toenemende gevaar dat zich in struiken, grasvelden, bosjes, tuinen en op talloze andere plekken schuilhoudt.
