Het culturele festivallandschap in Zwolle lijkt in beweging. Nieuwe initiatieven dienen zich aan en sommige bestaande evenementen krijgen meerjarige ondersteuning. Maar wordt Zwolle daarmee weer een bruisende festivalstad? En is er daadwerkelijk iets veranderd in het gemeentelijke beleid?
“Je ziet wel dingen terugkomen”, zegt Rob Bults van Productiehuis De Verhalenboot en directeur van Zwolle Unlimited. Hij noemt het Kattegat Festival, dat afgelopen weekend op een nieuwe locatie werd gehouden, als voorbeeld. “Ze hebben het prachtig gedaan. Het is echt een festival van de jeugd en dat moet het ook zeker blijven.”
Het gemeentelijke evenementenbeleid is de afgelopen jaren volgens de gemeente niet wezenlijk veranderd. “We hebben geen exacte cijfers van het aantal grotere evenementen en festivals van de afgelopen vijf jaar omdat er binnen het evenementenbeleid geen vaste definitie wordt gehanteerd van wat een groot of klein evenement is. Wel is er op het gebied van culturele evenementen iets gewijzigd. Sinds 2025 maken drie kernevenementen onderdeel uit van de Zwolse Culturele Basisinfrastructuur (BIS) 2025-2028. Uit deze regeling (BIS) is subsidie verleend aan het Common Ground Festival, Bevrijdingsfestival Overijssel en PROTO.”
Voor het subsidiëren van evenementen is sinds 2025 jaarlijks 845.000 euro beschikbaar. Dat bedrag wordt jaarlijks geïndexeerd.
De gemeente zegt bovendien dat er binnen het bestaande beleid en budget ruimte is om initiatieven die zich richten op jongeren en studenten te ondersteunen. “Een divers evenementenaanbod draagt bij aan een aantrekkelijke stad voor deze doelgroep.”
‘Kattegat als kernevenement’
Bults hoopt dat ook het Kattegat Festival in de toekomst een plek krijgt tussen de kernevenementen. “Het Bevrijdingsfestival geldt als kernevenement voor de jeugd, maar dat is veel algemener.”
Als directeur van Zwolle Unlimited merkte hij vorig jaar op dat er geen culturele festivals in de lente en zomer waren dus nam hij zelf het initiatief. “Het idee ontstond nadat we een subsidie aanvraag konden doen. Met het nog niet benutte geld van een eerder Zwolle Unlimited en eigen bijdragen van bezoekers en bedrijven lukte het een succesvol festival neer te zetten. ‘Wil je ook dat er een festival komt doe dan een bijdrage’, dat vroegen we lettterlijk aan ons publiek. Zo hebben ze bijgedragen aan de programmering per dag.” Het beviel zo goed dat Bults het concept voortzet. “Volgend jaar blijven we dit organiseren met ondersteuning van het publiek, maar dan wel met subsidie.”
Bults vindt dat er meer budget voor cultuur mag komen. Tegelijkertijd ziet hij dat de politiek grillig is en elke vier jaar weer kan veranderen. Veertien jaar geleden kregen we voor het oude Zwolle Unlimited nog 70.000 euro subsidie per jaar. Omdat we geen kernactiviteit werden, ligt dat bedrag nu ongeveer tussen de 40.000 en 50.000 euro, terwijl de kosten voor materiaal en andere zaken flink zijn gestegen.
Volgens Bults waren er vroeger meer kernactiviteiten. Maar hij ziet ook positieve ontwikkelingen. “Ik heb wel het gevoel dat er meer geluisterd wordt naar het veld, dat ze meer betrokken zijn bij Zwolle. Dat is ook een compliment aan de gemeente.”
Meer ruimte voor nieuwe initiatieven
Wat is de grootste verandering als je kijkt naar het culturele festivalaanbod? Volgens Bults wordt er meer ruimte gemaakt voor nieuwe initiatieven zoals de Kweekvijver en wordt er meer projectmatig gewerkt, met aandacht voor community’s, de praktijk en de doelgroep.
Het teruggekeerde Kattegat Festival trok volgens Bults vooral een jong publiek, precies de doelgroep die Zwolle wil bereiken. Tegelijkertijd moet ook de rest van het publiek worden bediend. “Daarom moeten er ook meerdere evenementen zijn. Ik heb het gevoel dat dat verbetert en dat de wil er is.””
Natuurlijk loop je bij het organiseren van festivals ook tegen obstakels aan. “Bij vergunningaanvragen worden de eisen steeds hoger, dat is een wereldwijd punt zou ik bijna zeggen. Want meer tijd kost ook meer geld.”
En heeft Bults nog een advies aan de politiek om Zwolle als bruisende festivalstad te behouden. “Blijf luisteren naar je culturele veld, juist naar de kleinere spelers want die hebben de toekomst.”
Verschuivingen
Volgens artistiek directeur van het Common Ground Festival Tibor Elferink is het cultureel festivalbeleid in Zwolle niet zozeer anders geworden maar hebben er wel verschuivingen plaatsgevonden.
“Sinds de oprichting vielen we binnen de jaarlijkse subsidieregeling en moesten we elk jaar opnieuw een aanvraag indienen. We zijn nu een kernevenement geworden naast het bevrijdingsfestival. Dat is een goede ontwikkeling voor de stad en dat heeft het ook nodig.”
Zonder BIS was het volgens Elferink een heel ander verhaal geweest. Common Ground groeide van één dag naar een week en bereikt kinderen, jongeren en mensen met verschillende culturele achtergronden. “Zo’n breed programma maken lukt niet als er te weinig geld is.” Volgens Elferink is het positief dat de gemeente het belang van cultuur inziet, maar zou meer geld ruimte bieden voor een breder cultureel aanbod, waaronder theater en dans. “Maar dat hoeft niet allemaal bij de gemeente vandaan te komen.”
Aanloop naar evenement mag bruisender
Binnen het vergunningentraject bij de gemeente is volgens Elferink verbetering mogelijk. “Dat moet soepeler en beter afgestemd kunnen en na onze eerste editie gaan we hierover in gesprek met ze. Zodat we beter aan de stad kunnen laten zien dat er iets plaatsvindt.”
Volgens Elferink kan de zichtbaarheid van festivals in de stad beter. Hij pleit voor meer fysieke uitingen, zoals grote banners en vlaggen, zodat bezoekers al bij binnenkomst in Zwolle merken dat er een festival aankomt. “Die omarming missen wij soms nog.”
Eferink vindt het BIS systeem van de gemeente een goede stap. “Voor ons is het fijn omdat je dan over een meerjaren termijn kan denken. Zo kun je duurzamer bouwen aan een evenement. Dat is echt ongelooflijk belangrijk. Investeren in dingen op langere termijn doe je niet als je niet verzekerd bent van geld in de toekomst. En het is goed dat er een keuze wordt gemaakt: dat je als stad kiest voor een bepaald profiel. Maar vooral dat je achter je keuzes blijft staan.”
Meer duidelijkheid en samenhang
Organisator Jacco Pot van het Kattegat Festival is heel blij dat Kattegat na een jaar stilte terug is. En dat het gelukt is om de sfeer en community mee te nemen naar de nieuwe plek in de Spoorzone. “De Rode Hal heeft daar wat ons betreft zelfs een nieuwe dimensie aan toegevoegd. We hopen dus dat Kattegat vanaf nu weer ieder jaar op de Zwolse festivalkalender staat.”
Volgens hem biedt het subsidiebeleid mogelijkheden. Maar de jaarlijkse subsidiecyclus zorgt ook voor onzekerheid. “Terwijl productie-, personeels- en techniek prijzen stijgen, is het lastig om ieder jaar opnieuw vanaf nul te plannen en financieren. Voor festivals die zich over meerdere jaren hebben bewezen, zou meerjarige zekerheid veel betekenen. Dat geeft ruimte om vooruit te kijken, te investeren en de organisatie verder te professionaliseren.” Continuïteit vindt hij belangrijk om te kunnen investeren in de toekomst. “Dat gaat niet alleen over materiaal en productie, maar vooral over mensen: artiesten, makers, technici, horeca, productie en vrijwilligers. We willen dat zij met Kattegat kunnen meegroeien, nieuwe dingen kunnen proberen en waar mogelijk eerlijk betaald kunnen worden.”
Om volgend jaar weer een festival op te bouwen heeft hij vooral duidelijkheid nodig. “Over de locatie, over wat daar mogelijk is en over de financiële basis. Hoe eerder die duidelijkheid er is, hoe beter we kunnen plannen en investeren. Daarnaast willen we graag verder bouwen aan de Kattegat-community. Een plek waar gedurende het jaar ruimte is om te bouwen, maken en experimenteren zou daarin enorm helpen.”
Rauw en eigenzinnig
Wat de gemeente volgens hem nog mag veranderen aan het festivalbeleid? “Voor ons zou vooral meer samenhang helpen: duidelijke en tijdige afstemming tussen verschillende gemeentelijke afdelingen. Meer aandacht voor de basisvoorzieningen van evenementenlocaties en meerjarige zekerheid voor organisaties die zich hebben bewezen. We zien dat nadrukkelijk als iets om samen aan te werken. Gemeente, organisatoren en makers hebben uiteindelijk hetzelfde belang: ruimte houden voor bijzondere evenementen en creatieve initiatieven in Zwolle.”
Zijn oproep aan de politiek is helder. “Blijf in gesprek met makers en met Zwollenaren en blijf ruimte geven aan de rafelranden van de stad. Niet alles hoeft aangeharkt te zijn; juist rauwe, eigenzinnige en onverwachte initiatieven maken een stad interessant. Kattegat staat daarin niet tegenover andere festivals, maar vult het bestaande aanbod aan. Die diversiteit maakt Zwolle een bruisende festivalstad. ”
Evenementenbeleid actualiseren
Waar wil Zwolle over 5 jaar staan als evenementen- en studentenstad? En welke soorten festivals passen daarbij?
“De gemeente gaat het evenementenbeleid de komende tijd actualiseren”, vertelt woordvoerder van de gemeente Zwolle Myon Padding. Daarbij wordt gekeken hoe het evenementenaanbod zich moet ontwikkelen en hoe evenementen kunnen bijdragen aan een aantrekkelijke stad voor verschillende groepen, waaronder jongeren en studenten.
Zwolle werkt daarbij ook samen met de Zwolse8, waarin onderwijsinstellingen samenwerken aan de ontwikkeling van de stad als onderwijsstad.
“Het vasthouden van jong talent is daarbij een belangrijk doel. Een aantrekkelijk studentenleven, voldoende huisvesting en een passend aanbod van activiteiten en evenementen zijn daar onderdeel van. De komende periode werken we dit samen met partners verder uit.”
