Op 15 augustus wordt in Nederland het einde van de Tweede Wereldoorlog in Oost-Azië herdacht. De oorlog en de Japanse bezetting lieten diepe sporen na in families in voormalig Nederlands-Indië en Nederlands-Nieuw-Guinea. Natasja Konjanan (52) uit Hasselt is van de derde generatie Molukkers. “De Molukse geschiedenis is onderdeel van de Nederlandse geschiedenis. Daarom vind ik het belangrijk dat jonge generaties weten waar hun familie vandaan komt en begrijpen wat eerdere generaties hebben meegemaakt. Door erover te blijven praten, blijft de geschiedenis leven en kunnen jonge generaties hun eigen identiteit en achtergrond beter begrijpen.”

De behoefte om zich te verdiepen in haar Molukse roots ontstond geleidelijk. “Toen ik jonger was, wist ik wel dat mijn familie een Molukse achtergrond had, maar stond ik er niet altijd bewust bij stil wat dat betekende. Naarmate ik ouder werd, vroeg ik me steeds meer af waar mijn familie vandaan kwam, wat mijn grootouders hadden meegemaakt en welke geschiedenis er achter mijn afkomst zit. Daardoor kreeg mijn Molukse identiteit steeds meer betekenis.”

Ook haar tweetalige opvoeding speelde daarin een rol. “Daardoor waren de Molukse taal en cultuur altijd op een natuurlijke manier aanwezig in mijn dagelijks leven, ook al stond ik daar als kind niet altijd bewust bij stil.”

Je vertrouwde omgeving achterlaten
Als kind hoorde Natasja van haar grootouders verhalen over hoe het leven vroeger was. “Niet alle verhalen werden uitgebreid verteld; sommige dingen bleven juist onbesproken. Dat vond ik later interessant, omdat je daardoor soms merkt dat er veel meer achter een verhaal zit dan wat wordt uitgesproken.”

De verhalen van haar grootouders verschilden soms van die van haar ouders. “Mijn ouders keken meer vanuit hun eigen ervaringen in Nederland, terwijl mijn grootouders zelf een deel van hun leven op de Molukken en de overgang naar Nederland hadden meegemaakt.”

Wat ze misschien wel het meest van haar grootouders meekreeg, is de liefde voor elkaar en voor de familie. “Die liefde is een belangrijke bindende factor binnen onze familie en iets wat ik zelf ook heel waardevol vind.”

Wat Natasja vooral raakt, is het besef dat mensen hun vertrouwde omgeving en hun land moesten achterlaten en vervolgens in Nederland terechtkwamen. “Wat voor ons misschien een onderdeel van de familiegeschiedenis is, was voor hen hun hele leven.”

Ook het besef dat bepaalde gebeurtenissen en emoties van generatie op generatie kunnen worden meegenomen, maakte indruk op haar. “Daardoor ben ik enkele verhalen binnen mijn eigen familie ook anders gaan bekijken.”

Aanpassen en ingehouden emoties
Herkent Natasja bepaalde patronen binnen haar Molukse familie? “Ja. Binnen onze familie wordt veel waarde gehecht aan elkaar, loyaliteit en het zorgen voor elkaar. Tegelijkertijd zijn er ook onderwerpen waar niet altijd gemakkelijk over wordt gepraat.”

Ze denkt dat een geschiedenis van verlies, onzekerheid en het steeds opnieuw moeten aanpassen invloed kan hebben op de manier waarop mensen met emoties omgaan. “Sommige dingen worden misschien eerder ingehouden dan uitgesproken. Dat hoeft natuurlijk niet voor iedere familie hetzelfde te zijn, maar ik herken het wel binnen mijn eigen familie.”

Je identiteit beter begrijpen
Haar Molukse achtergrond speelt een belangrijke rol in haar leven. “Het eten en de muziek zorgen voor een sterke verbinding met onze cultuur en brengen mensen samen. Ook het geloof speelt een belangrijke rol binnen mijn familie en in mijn eigen leven.”

Wat ze daarnaast heel belangrijk vindt, is de liefde voor elkaar en voor een ander. “Dat gevoel van saamhorigheid, van naar elkaar omkijken en voor elkaar klaarstaan, zie ik sterk terug binnen onze cultuur. Lain Sayang Lain, heb elkaar lief. We zorgen voor elkaar en laten elkaar niet zomaar alleen.”

Die waarden probeert Natasja mee te nemen in haar dagelijks leven. “Het geeft mij een gevoel van verbondenheid met mijn familie, mijn cultuur en de generaties die voor mij kwamen.”

Op school werd naar haar gevoel maar beperkt aandacht besteed aan de geschiedenis van Nederlands-Indië en de Molukse geschiedenis. “Toen ik jong was, wist ik eigenlijk vooral wat ik binnen mijn familie meekreeg. Pas toen ik ouder werd, ben ik me er bewuster in gaan verdiepen. Toen ontdekte ik dat er veel meer achter de geschiedenis zat dan ik als kind had meegekregen en kon ik verhalen van mijn familie beter gaan begrijpen.”

Herdenken en doorgeven
Voor Natasja is 15 augustus een moment om te herdenken en stil te staan bij de geschiedenis. “Het gaat niet alleen om wat er tijdens de Tweede Wereldoorlog is gebeurd, maar ook om de gevolgen die daarna nog jarenlang hebben doorgewerkt.”

“Voor mij is het belangrijk om op die dag stil te staan bij de mensen die het hebben meegemaakt en bij de verhalen die we niet mogen vergeten. Het is ook een moment om na te denken over wat die geschiedenis vandaag nog betekent en wat we ervan kunnen doorgeven aan volgende generaties.”

Niet alleen de grote historische gebeurtenissen, maar juist ook de persoonlijke verhalen van families moeten volgens Natasja worden doorverteld.

“Voor mij gaat het uiteindelijk niet alleen om het verleden, maar ook om wat we daar vandaag de dag uit meenemen: liefde voor elkaar, verbondenheid, respect en het blijven omkijken naar elkaar.”

In Park Eekhout in Zwolle vindt op zaterdag 15 augustus de herdenking plaats van alle burgers en militairen die omkwamen in Oost-Azië in de periode 1941-1962. De capitulatie van Japan betekende op 15 augustus 1945 voor het hele Koninkrijk der Nederlanden het definitieve einde van de Tweede Wereldoorlog.
De plechtigheid bij het Indië- en Nieuw-Guinea-monument wordt georganiseerd door de commissie Herdenking 15 augustus Zwolle. De herdenking start om 19:15 uur. Inloop vanaf 18:45 uur. De plechtigheid duurt tot omstreeks 20:25 uur. Na afloop is er gelegenheid elkaar te ontmoeten en na te praten.