Welke verborgen geschiedenis schuilt er achter die opvallende straatnamen, gevels en plekken van Zwolle? Omdat straatstenen niet kunnen praten ging de redactie van 1Zwolle zelf op onderzoek uit.
Je loopt er misschien dagelijks langs, maar wie is die man die daar al eeuwen boven de Grote Markt op zijn harp zit te spelen? Op nummer 5 zit een kleurrijke gevelsteen met deze muzikant, tegen een achtergrond vol sterren. Het is koning David. En achter die steen gaat een geschiedenis schuil die eeuwen ouder is dan de gevel zelf.
Het pand aan de Grote Markt 5 is een rijksmonument. De gevelsteen waarop koning David harp speelt, dateert uit de 17e eeuw. David was volgens de Bijbelse traditie niet alleen koning, maar ook musicus en dichter. Zijn afbeelding met een harp is dan ook niet toevallig.
De steen vertelt bovendien hoe het pand vroeger herkenbaar was. Grote Markt 5 heette ‘Koning David’. De eerste vermelding van die huisnaam dateert uit 1592. In de tijd dat Zwolle nog geen huisnummering kende zoals we die nu kennen, hadden belangrijke huizen vaak een eigen naam, uithangbord of gevelsteen. Dat was het adres van toen.
Een huis met een naam
Wie in het oude Zwolle een afspraak had bij ‘Koning David’, wist gewoon welk huis bedoeld werd. Op de Grote Markt stonden meer van zulke huizen: nummer 3 heette De Drie Kalanders, nummer 4 In de Zon en nummer 6 Het Rad van Avontuur.
De huidige gevel van Grote Markt 5 is overigens niet zo oud als de huisnaam. Volgens de monumentbeschrijving dateert de gevel uit de 18e eeuw. Het achterhuis gaat vermoedelijk terug tot de 15e of 16e eeuw, maar is in de 20e eeuw grotendeels vernieuwd.
Archeologisch onderzoek
Tijdens een restauratie van de panden Grote Markt 3 tot en met 5 werd in 2004 archeologisch onderzoek uitgevoerd. Op de achterterreinen werden onder meer een beerput en een tonput gevonden. Het materiaal uit de tonput dateert uit de 15e eeuw of eerder, dat uit de beerput uit de eerste helft van de 16e eeuw.
Nog ouder zijn houten constructies die bij archeologisch onderzoek in de omgeving zijn aangetroffen. Een gemeentelijk erfgoedrapport noemt onder Grote Markt 3-5 houten palen met een datering van 1033-1034. Dat betekent niet dat het huidige pand toen al bestond, maar het laat wel zien hoe ver de geschiedenis van dit stukje binnenstad teruggaat.
Van hotel naar lederwarenwinkel en koffiecafé
In de 19e eeuw kreeg het pand opnieuw een andere rol. Grote Markt 5 maakte deel uit van hotel De Zon. Later werd het pand vooral bekend door Van Beek Lederwaren, dat er vanaf 1939 tot 2019 gevestigd was. Hierna werd het een DE Koffiecafé.
De gevelsteen heeft ondertussen ook een periode achter de rug waarin hij nauwelijks te zien was. Er hing jarenlang een groot reclamebord voor de Zwolse ‘Blauwvingers’, spritskoekjes. In 1990 werd de historische naam Koning David weer op de gevel aangebracht.
Wie een volgende keer op de Grote Markt rondloopt en naar boven kijkt, weet nu dat Koning David een huisnaam markeert die al in 1592 werd genoemd. Hij kijkt vanaf zijn plek al eeuwen uit over een van de oudste pleinen van Zwolle.
