Mensen met ernstige psychiatrische problemen belanden steeds opnieuw voor de rechter, terwijl passende zorg ontbreekt. Daarvoor waarschuwen strafrechters Elmy Elderman en Joyce de Ruiter van de rechtbank Overijssel. Ook bij Dimence Groep zijn er zorgen: geschikte woonplekken zijn moeilijk te vinden.
Een gevangenisstraf haalt iemand tijdelijk van straat, maar neemt de onderliggende problemen niet weg, zegt De Ruiter tegen de NOS. “Wij kunnen het niet oplossen. Bestuurders denken: zet ze maar vast, dan zijn ze van de straat. Maar daarna komen ze terug op straat, onbehandeld en zonder zorg.”
De landelijke politiecijfers laten een sterke stijging zien van het aantal incidenten rond mensen met verward gedrag. In 2015 ging het om ruim 66.000 incidenten, vorig jaar om bijna 170.000. Dit jaar stond de teller bij de cijfers tot september op 149.519. Het gaat om incidenten, niet om het aantal afzonderlijke personen.
Steeds opnieuw voor de rechter
De rechters spreken over een kleine groep mensen met ernstige psychiatrische problemen, geregeld in combinatie met een verslaving. Zij komen bijvoorbeeld voor de rechter wegens winkeldiefstal of vernielingen. Ook veroorzaken ze overlast door op straat te schreeuwen of naakt rond te lopen.
De gevolgen voor de betrokken instanties zijn groot, zegt Elderman. “Met dit soort incidenten is de hele strafketen druk: politie, justitie, reclassering en tot slot de gevangenissen. En we zien deze mensen vaak weer terug.”
De Raad voor de rechtspraak herkent het probleem. Volgens de koepelorganisatie is het strafrecht niet altijd een geschikte of effectieve manier om in te grijpen. Eerdere hulp kan voorkomen dat mensen met politie en justitie te maken krijgen en dat nieuwe slachtoffers ontstaan.
Zoeken naar een woonplek
Ook Josephine Lenssen, psychiater en geneesheer-directeur bij Dimence Groep in Overijssel, ziet dat mensen onvoldoende passende hulp krijgen. Na hun detentie raken zij geregeld opnieuw dakloos, waarna dezelfde problemen terugkeren.
“Onze zorgverleners zijn dagen bezig om stad en land af te bellen voor geschikte woonplekken. Je kunt je voorstellen dat je die tijd anders kunt besteden”, vertelt ze aan de NOS.
Beschermd wonen kan volgens Lenssen de stabiliteit bieden die deze mensen nodig hebben. Een vaste woonplek met begeleiding helpt om terugval te voorkomen. Hoewel de wet mogelijkheden biedt om beschermd wonen onderdeel te maken van een straf, is er vaak geen plek beschikbaar.
Levenslange begeleiding in Kampen
Een voorbeeld van langdurige opvang is ’t Kastheel in Kampen. Daar kunnen mensen hun leven lang met begeleiding wonen. De ondersteuning wordt aangepast aan hoe het met een bewoner gaat.
Oprichter Bas de Greef vergelijkt die aanpak met een korset. “Als het goed met iemand gaat, laten we de touwtjes wat losser, heeft iemand een terugval dan trekken we de touwtjes aan. Maar het korset blijft aan, daar is deze groep mensen bij gebaat.”
De Greef spreekt met de ministeries van Volksgezondheid en Justitie en Veiligheid over dergelijke woonvormen. Volgens hem wordt ook daar de noodzaak ervan ingezien.
Voorlopig blijven geschikte locaties schaars. Ondertussen zien de Overijsselse rechters dezelfde mensen terug op zitting, naast nieuwe mensen met vergelijkbare problemen. Elderman noemt die ontwikkeling “zeer zorgwekkend”.
Dit is een artikel van RTV Oost.
