Steeds meer scholen doen landelijk een beroep op het Jeugdeducatiefonds, onder meer voor kosten van schoolreisjes en andere activiteiten. In Zwolle is de afgelopen jaren geen duidelijke stijging of daling te zien van het aantal basisschoolkinderen dat opgroeit in een huishouden met een laag inkomen.
Of scholen van Openbaar Onderwijs Zwolle en Regio (OOZ) zelf vaker gebruikmaken van het Jeugdeducatiefonds, kan communicatieadviseur John Beumer niet zeggen. Daar heeft de onderwijsorganisatie geen cijfers over. Wel ziet hij dat de aandacht voor kansengelijkheid is toegenomen. Daardoor weten scholen volgens hem beter welke ondersteuning beschikbaar is en hoe ze daar gebruik van kunnen maken.
Volgens het Jeugdeducatiefonds neemt landelijk het aantal aanvragen van scholen toe. Voor sommige gezinnen zijn de kosten van bijvoorbeeld schoolreisjes en kampen moeilijk op te brengen. Omdat kinderen niet mogen worden uitgesloten van activiteiten, moeten scholen deze kosten soms zelf opvangen.
In Zwolle is er volgens voorlichter Myon Padding van de gemeente Zwolle geen duidelijke stijging of daling te zien in het aantal kinderen dat opgroeit in een huishouden met een laag inkomen. Volgens cijfers van het CBS ging het in 2022 om naar schatting 1.100 kinderen van 4 tot en met 11 jaar. In 2023 en 2024 waren dat er ongeveer 1.200. Het cijfer over 2024 is voorlopig. In 2020 lag het aantal op 1.300.
Geldzorgen zijn niet altijd zichtbaar
Dat betekent volgens de gemeente niet dat scholen geen financiële problemen bij gezinnen tegenkomen. “We krijgen via scholen, brugfunctionarissen, sociale wijkteams en maatschappelijke organisaties signalen over waar gezinnen tegenaan lopen”, vertelt Padding. “Zo kan het voor gezinnen met weinig inkomen lastig zijn om schoolspullen, gymkleding of een fiets te betalen. Ook kosten voor een excursie, schoolreisje of sport- en culturele activiteiten kunnen een probleem zijn.”
Dat kan verder gaan dan alleen de vraag of iets wel of niet betaald kan worden. “Geldzorgen kunnen ook invloed hebben op het welzijn, de ontwikkeling en de kansen van kinderen.”
Volgens de gemeente zijn financiële problemen bovendien niet altijd direct zichtbaar. “Soms komen gezinnen pas in beeld als de problemen al groter zijn en er bijvoorbeeld schulden of veel stress zijn ontstaan. Ook weten mensen niet altijd welke hulp er beschikbaar is. En het kan lastig zijn om hulp te vragen als er schaamte of andere drempels zijn. Daarom willen we vooral inzetten op eerder signaleren en eerder helpen.”
Openbaar Onderwijs Zwolle en Regio (OOZ) ziet dat scholen steeds meer oog hebben voor de gevolgen van armoede. Volgens communicatieadviseur John Beumer is het bewustzijn rond kansengelijkheid toegenomen.
“Kansengelijkheid is een belangrijk thema”, zegt Beumer. “Dan ga je als school ook gelden of middelen halen om daaraan te werken. We willen er iets aan doen. Kansengelijkheid staat in ons strategisch beleidsplan en is een heel belangrijk onderwerp.”
Of scholen in Zwolle daadwerkelijk vaker een beroep doen op het Jeugdeducatiefonds omdat meer ouders de vrijwillige ouderbijdrage niet kunnen betalen, kan Beumer niet zeggen. “Daar heeft OOZ op dit moment geen cijfers over.” Maar een toename van het aantal aanvragen hoeft volgens hem niet automatisch te betekenen dat de armoede is toegenomen.
Volgens Beumer kan de grotere aandacht voor kansengelijkheid er ook voor zorgen dat scholen vaker gebruikmaken van bestaande ondersteuning.
Iedereen gaat mee op schoolreisje
Of Zwolse kinderen daadwerkelijk vaker een schoolreisje missen, heeft OOZ geen concrete cijfers. Beumer heeft in ieder geval nog geen signalen opgevangen dat scholen hun schoolreisjes moeten schrappen. “Maar dat wil natuurlijk niet zeggen dat het niet gebeurt.”
Kinderen worden overigens nooit thuisgelaten omdat hun ouders het niet kunnen betalen. “Wij willen altijd dat iedereen mee kan met een schoolreisje.”
Hoe scholen dat vervolgens oplossen, kan verschillen. Zo kunnen scholen een activiteit anders organiseren of een goedkoper alternatief zoeken. Ook de hoogte van de vrijwillige ouderbijdrage verschilt per school. “Een kleuterfeest is natuurlijk iets anders dan wanneer je met groep 8 naar een pretpark wilt”, verduidelijkt Beumer.
Tweehonderd boterhammen
De aandacht voor kansengelijkheid gaat verder dan schoolreisjes. Zo wordt op sommige scholen ontbijt aangeboden aan kinderen die dat nodig hebben.
“Bij mij op school werden vroeger geen boterhammen uitgedeeld, nu wel”, vertelt Beumer. “Ik schrik er wel van als ik hoor dat op een school elke dag tweehonderd boterhammen worden gesmeerd.”
De gemeente Zwolle ondersteunt gezinnen daarnaast via verschillende regelingen. De Zwolse Kindregeling geeft gezinnen met een laag inkomen jaarlijks een bedrag per kind, dat bijvoorbeeld kan worden gebruikt voor een fiets, laptop, schoolspullen of activiteiten.
“In 2026 hebben tot nu toe 1.301 kinderen gebruikgemaakt van de regeling. Daarnaast maakten in 2025 959 kinderen gebruik van de sportvergoeding en 314 kinderen van de regeling voor zwemlessen”, vertelt Padding.
“Voor de verschillende kindregelingen heeft Zwolle jaarlijks ruim 2,1 miljoen euro beschikbaar. Daarmee ondersteunen we kinderen en jongeren uit gezinnen met een laag inkomen. Het grootste deel daarvan wordt volledig of bijna volledig gebruikt.”
Dat veel van het beschikbare geld wordt gebruikt, laat volgens Padding zien dat gezinnen deze ondersteuning nodig hebben en dat mensen de regelingen goed weten te vinden. “De afgelopen periode hebben we extra ingezet op de bekendheid en toegankelijkheid van de Zwolse Kindregeling, bijvoorbeeld door gezinnen die eerder gebruikmaakten van de regeling en een bijstandsuitkering hebben voortaan automatisch de bijdrage toe te kennen. Zo lopen minder gezinnen ondersteuning mis en is het aanvragen eenvoudiger.”
De gemeente Zwolle werkt samen met organisaties en professionals die gezinnen goed kennen. Scholen zijn daarin belangrijke partners. “Zij zien vaak als eerste wanneer een kind of gezin ergens tegenaan loopt”, legt Padding uit. “Brugfunctionarissen, sociale wijkteams en maatschappelijke organisaties kunnen vervolgens helpen om ouders op weg te helpen naar passende ondersteuning. Ook het Jeugdeducatiefonds speelt hierin een belangrijke rol. Het fonds helpt Zwolse basisschoolleerlingen die opgroeien in armoede. Scholen kunnen bijvoorbeeld geld inzetten voor schoolspullen, excursies, ouderbijdragen of andere activiteiten die belangrijk zijn voor de ontwikkeling van kinderen. Ook ondersteunt het fonds schoolontbijt op een aantal Zwolse basisscholen.”
Gratis activiteiten met Abby D.
Kansengelijkheid speelt zowel binnen als buiten de schoolmuren. “In onder meer Zwolle en Hattem organiseert Abby D. workshops en activiteiten voor kinderen en jongeren”, vertelt Beumer die hier zelf de ambassadeur van is. Abby D. is de Zwolse mascotte van Rijke Schooldag, een landelijk project van de Gelijke Kansen Alliantie van het ministerie van Onderwijs. Kinderen kunnen in hun vrije tijd bijvoorbeeld kennismaken met muziek, theater of een sport. Meedoen aan de activiteiten is gratis. De organisatie wil er zo voor zorgen dat alle kinderen kansen krijgen om zich te ontwikkelen.
De gemeente Zwolle wil de komende jaren vooral de bestaande aanpak voor basisschoolkinderen uit gezinnen met een laag inkomen verder verbeteren. “In het Beleidsplan Financiële Bestaanszekerheid 2026-2030 ligt de nadruk op preventie, vroeg signalering, het beter vindbaar maken van regelingen en een goede samenwerking met scholen, wijkteams en maatschappelijke organisaties. Ook willen we regelingen eenvoudiger maken, zodat gezinnen sneller de hulp krijgen waar ze recht op hebben”, legt Padding uit.
Het Zwolse beeld is daarmee genuanceerd. Het aantal kinderen van 4 tot en met 11 jaar dat opgroeit in een huishouden met een laag inkomen neemt volgens de gemeentelijke cijfers niet duidelijk toe. Tegelijkertijd is er steeds meer aandacht voor de vraag of alle kinderen dezelfde kansen krijgen.
“Uiteindelijk willen we voorkomen dat de financiële situatie thuis ervoor zorgt dat een kind minder kansen krijgt”, besluit Padding. “Kinderen moeten kunnen meedoen op school, sporten en zich ontwikkelen, ook als er thuis weinig geld is.”
