Vanuit de trein is hij al van ver te zien. De spoorbrug over de IJssel, met zijn kenmerkende rode bogen. Voor veel reizigers is het een herkenningspunt op weg naar Zwolle. Voor fotograaf Els Zweerink betekent het iets meer. Zodra de brug in beeld komt, weet ze het: ik ben bijna thuis.
Door: RTV Oost
Zweerink groeide op in Zwolle, maar woont inmiddels in Amsterdam. Toch blijft die brug verbonden aan haar geboortestad en aan het gevoel dat daarbij hoort. Een gevoel dat zich niet gemakkelijk laat uitleggen. De plek is voor haar meer dan alleen een herkenbaar onderdeel van het Zwolse landschap. “Als ik dan in de trein zat en in de verte de bogen van de brug zag, dan voelde ik: ik ben bijna thuis.”
‘Oergevoel’
Dat gevoel van thuiskomen is moeilijk in woorden of beelden te vangen, vertelt Els. “Het is gewoon een soort oergevoel.” Toch wilde ze juist dat gevoel onderzoeken en naar buiten brengen. De brug werd daarbij het vertrekpunt, maar de verhalen van anderen werden minstens zo belangrijk. “Alle verhalen van de mensen die ik heb gefotografeerd en heb ontmoet, vormen samen een groot nieuw verhaal over de brug.”
De Paardenman
Henk Dubbeldam is de oudste persoon die Els voor de serie heeft geportretteerd. Hij woont zijn hele leven al aan de IJssel en heeft daardoor zowel de oude als de nieuwe brug meegemaakt.
De brug en de IJssel zijn een belangrijk onderdeel van zijn dagelijks leven. Elke ochtend zet Henk koffie, giet die in een thermoskan en stopt die in een tasje. Daarmee loopt hij naar zijn tuin, waar helemaal in de hoek een tafel met twee stoelen staat. Vanaf daar kijkt hij uit over de IJssel en de brug. Met zijn koffie begint hij er iedere dag opnieuw zijn ochtend.
Henk is daarnaast een echte paardenman. Hij heeft zelf jarenlang paarden gehad en ook nu lopen er nog regelmatig paarden langs de IJssel, precies op de plek waar hij op uitkijkt. Toen Els naar Henk toe fietste, viel haar oog op de paarden. “Ik vond het er gewoon dromerig uitzien. Alsof je ergens anders was.” Ze besloot het beeld te fotograferen en zo ook die kant van Henks omgeving onderdeel te maken van de serie.
Ongelukje
Niet alles gaat tijdens een shoot volgens plan, vertelt Els. Voor de foto’s van triatleet Bas wilde ze hem fietsend, rennend én zwemmend met de rode spoorbrug op de achtergrond vastleggen. Voor de laatste foto’s gingen ze ’s avonds met een pontje het water op, tijdens een prachtige zonsondergang.
Maar het was inmiddels 20.00 uur: precies het tijdstip waarop het pontje stopte met varen. Terwijl Els nog snel een paar foto’s maakte, kwam het pontje plotseling tot stilstand. “Ik bleef maar op die knopjes drukken en er gebeurde helemaal niks.” Bas moest het pontje uiteindelijk door het water terug naar de kant duwen.
Els kan er inmiddels om lachen: “Ik was zo blij dat ik terug bij de kant was dat ik per ongeluk met mijn voet het water in stapte.” Met een natte broek reisde ze vervolgens terug naar Amsterdam. Maar het eindresultaat maakte alles goed. “De foto is zo goed gelukt en je leest er niet aan af hoeveel stress ik heb.”
Persoonlijke betekenis
De meiden van PEC Zwolle waren de laatste mensen die Els voor de serie fotografeerde. Ze wilde hen er graag bij hebben vanwege haar eigen herinneringen aan haar vader, die sportleraar en groot sportliefhebber was. Als kind zag Els vanuit de trein regelmatig PEC-spelers en vertelde daar thuis over. Bovendien woonden ze schuin tegenover het PEC-stadion.
Vier jeugdspeelsters deden mee aan de fotoshoot. Els liet zich voor de foto inspireren door een bekende foto van Johan Cruyff. “Angelina herkende de foto meteen en Elin wilde graag Cruyff spelen.” De blauwe PEC-tenues tegen de rode achtergrond vormen daarbij een knipoog naar de originele foto van Paul Huf.
De foto heeft voor Els ook een persoonlijke betekenis. Haar vader overleed vorig jaar. “Ik kan de verhalen nu niet meer met hem delen, maar ik kan ze wel maken. Daarin draag ik hem natuurlijk ook met mij mee.”
Verbinding
Voor Els is de brug uiteindelijk letterlijk en figuurlijk een verbinding. Tussen twee kanten van de IJssel, maar ook tussen vroeger en nu. “En samen vormt dat dus een heel rijk beeld over de brug. Maar ook over de mensen.”
Els maakte deze tentoonstelling in opdracht van De Stad Verbeeldt voor het fotofestival Reizen in de Tijd. Wie de tentoonstelling wil zien moet snel zijn. Deze is namelijk alleen morgen nog te bewonderen in De Rode Hal, vlak bij station Zwolle.
